Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

CENEDL Y GROEGIAID.

News
Cite
Share

CENEDL Y GROEGIAID. ^LLAWER a glywir yn y dyddiau hyn am 'fawr- edd Prydain, neu fawredd Rwssia, ond nid maint yw mawredd, wedi'r cyfan. Y mae'r íbyd yn fwy dyledus i ddwy wlad fechan Groeg a Chanaan, nag i'r ymherodraeth fwyaf rodresgar a welodd y byd erioed. 0 Ganaan y tarddodd moes a chrefydd pob gwlad war- eiddiedig; o Roeg holl ddiwylliant a lien a chelf y byd. Tra fu'r ddwy wlad ym meddiant yr Israeliaid a'r Hellenes, a thra y mwynhaent ryddid a breintiau dinesig, dylifai o honynt ffrydiau o ddyfroedd bywiol o'r hwn y drachtia pobloedd lawer am byth. Ond nid cynt y daethant dan drais a gormes, nag y diflanodd hefyd eu defnyddioldeb. Ni chododd na phroffwyd nac athronydd yng Ngroeg na 4Chanaan er's canrifoedd. Paham ? Am fod yn rhaid i genedl fod yn rhydd cyn y gall ddadblygu ei theithi a'i chynheddfau ei hun. Ond am ganrifoedd lawer mae'r Groeg a Chanaan wedi bod yn rhwym,—dan draed un gelyn ar ol y llall, ac yn ddiweddaf oil, dan .draed y Twrc. Yn 1830, ar ol brwydr fawr Navarino, rhyddhawyd rhan o wlad Groeg, ond trosglwyddwyd rhanau helaeth yn 61 i'r Swltan. Y mae Macedonia o hyd yn ei chad- wynau, er yn barod i'w tori; aeth blynyddoedd beibio cyn i'r wlad hon roddi i fyny Ynysoedd yr Aegean i Groeg. Rhoddwyd, mae'n wir, fesur o ymreolaeth i Samos, un o'r Ynysoedd Groegaidd, ond gorfu i'r Samiaid wrthryfela llawer cyn cael ymreolaeth oedd yn deilwng o'r enw yn 1849. Ond am Crete-un o'r ynysoedd mwyaf-rhoddwyd hi yn ol yn rhwym a'r Twrc. Gwrthryfelodd yn 1821, yn 1867, a ilawer gwaith heblaw; ond erbyn iddi fod yn barod i gipio ei rhyddid, wele'r galluoedd Europeaidd yn ymyryd i'w rhwystro. # Groegiaid pur yw'r trigolion, gan mwyaf, ac ni fynant lywodraeth arall ond llywodraeth Roeg. Maent wedi bod yn rhyfela am fil o flynyddoedd-yn erbyn y Venetiaid cyn i'r Twrc ddod yno,-a rhyfela a wnant hyd nes y cant eu rhyddid. Gwrthrhyfelasant y llynedd -drachefn, a gallent yn hawdd fod wedi enill addynt eu hunain y fraint dros ba un y maent wedi ymladd cyhyd. Ond eto ymyrodd y galluoedd. Ewropeaidd,—Prydain, Rwssia, Yr Almaen, Awstria, a'r Eidal, a Ffrainc. Yn wir, cynygiodd Awstria rwystro gwyr Groeg rhag glanio yn yr ynys i gynorthwyo eu brodyr mewn caledi. Ond pallodd Arglwydd Salis- bury, chwareu teg iddo, a chydsynio. Erbyn hyn, y mae'r Ynys yn rhydd. Mae llywodraeth Groeg wedi danfon 1,500 o filwyr yno dan arweiniad y Milwriad Vassos, ac y maent wedi gyru'r Tyrciaid ar ffo. Y mae'r gatluoedd yn dechreu ofni wrth weled gwr- Siydri Groeg, ac y maent yn cynyg iddi-os y gwna hi alw'n ol ei mhilwyr, y caiff yr ynys ymreolaeth llwyr a pherffaith. Mae Groeg yn pallu derbyn y cynyg, ac y mae pobl Prydain yn falch o hyny. Oblegid y mae dau amod gwrthun iawn yn y cynygiad. .-Bydd Crete o hyd yn parhau yn rhan o'r ymherodraeth Dwrcaidd. 2.-Bydd yn rhaid i filwyr Groeg ymadael o'r ynys, gan adaw milwyr Twrci-y bobl sydd wedi bod yn lladd a llabyddio ac yn treisio'r trigolion-i fod yn geidwaid hedd- wch yno. Rhaid i Groeg dderbyn neu wrthod y telerau cyn dydd Mawrth nesaf. Os derbyn y cynyg- iad a wnaiff, pob peth yn dda. Ond os y ¡ gwrthoda! Beth wed'yn ? Dyma'r cwestiwn ofynwyd gan Syr William Harcourt a'r Rhydd- frydwyr yn Nhy'r Cyffredin nos Fawrth. A fydd y Llywodraeth hon yn foddlon i ryfela a Groeg er mwyn y Twrc ? Credwn fod barn a chalon pob Prydeinwr o blaid y Groegiaid. Brysio wnelo'r boreu pan na chwifiana faner waedlyd Anghrist ar un tref nac ynys, ar un caer na chastell yn Ewrop!

LLENYDDIAETH Y CELT I AID,

[No title]

CRONFA' R CELT.

' CENINEN ' QWVL DEWI.

HYN A'R LLALL.