Skip to main content
Hide Articles List

5 articles on this Page

COLEG Y GWKITHIWB.

News
Cite
Share

COLEG Y GWKITHIWB. CAN AP COEWtlTT. Beringapatam Jones.—Dyma'r flwyddyn Hewydd wedi agor arnom, ac yn y mis cyntaf ynddi ddamwain fawr yn air Stafford, trwy JT hon yr hyrddiwyd o dri-ugain i dri-ugain deg o'n cyd-ddynion i'r eilfyd mawr Mae -^yfrifoldeb ofnadwy yn gorwedd wrth ddrws TOywrai am yr anffodion a'r trychinebau farhaus hyn. Ar ol yr holl ddeddfu yn y enedd, a chael cyfraith rheoleiddiad y glo- feydd mewn grym, ac wedi yr holl ragochel- 3adau, syrthia bywydau byth a hefyd yn <byrth i danchwaoedd dinystriol. Y mae %yn yn resynol i'r eithaf, pan ystyriom ei %od yn ddichonadwy i osgoi y fath alanastra. Dylid gwneyd cwympiadau a thanchwäoedd yn bethau anmhosibl yn ein pyllau glo canys -mid oes dim yn fwy eglur na bod naw o bob ..qeg ohonynt yn olrheinadwy i esgeulusdod -,Ac anocheliad o du rhywrai neu gilydd. Y tnae y Perydd Dwyfol wedi darparu digon o ■fcwyr at wasanaeth dyn ac anifail; ac y mae <5yfryngau effeithiol wrth law gan ddyn, pe .<ilewisai wneyd defaydd ohonynt, i gael cyf- lawnder o awyr i Bob congl. a chilfach o'n pyllau glo, a dylid ei gwneyd yn ddeddfol a 2"hwymedig ar awdurdodau ein glofeydd i 'fynu gweled hyn yn cael ei gario allan. Y Caae y ffrwydriadau tanddaearol hyn yn fath -o ddaeargrynfaau ar scale fechan ond peth- au ydynt ellid yn hawdd eu hatal. John Abergorei Evans.-Digon gwir ond <to y mae y damweiniau hyn, rywfodd neu gilydd, yn dyfod ar ein gwarthaf yn ddiddys- gwyliad, a hyny pan na fydd digon o ragofal -wedi bod. Gan i ti son am ddaeargrynfaau, fi garwn i gael clywed gan Agrippa dicyn o lianes y daeargrynfiiau ydym wedi gael yn y ..lad hon. Agrippa.-Y ddaeargryn ddiweddaf o un pwys a ddygwyddodd yn Mhrydain a gymerth le ar yr 8fed o Chwefror, 1750. Yn sir Perth, -Yisgotland, yn ngauaf 1839 a 1840, bu cant a -deugain o ddaeargrynfaau Yn ol hanes a ysgrifenwyd gan un Mrs. Sometville, yn 1858, Oyfrifa hi fod 255 o ddaeargrynfaau wedi bod yn Mhrydain Yn y flwyddyn 1101 dychryn- Wyd yr holl wlad gan ddaeargryn, yr hon a -igododd y tai i fyny, medd yr hanes, gan eu igosod i lawr eilwaith. Yn 1133 dymchwel- Wyd amryw dpi, a uaethai fflamiau allan o fcgenaa yn y ddaear, y rhai a herient bob ym- gain i'w diffodd. Ar y Llun yn yr wythnos cyn y Pasc yn 1185, bu daeargryn na theiml- Wyd ei chyffelyb o'r blaen yn Lloegr er <Jeehreu y byd, meddir canys taflwyd i fyny .geryg mawrion o'r ddaear, dymchwelwyd tai, a holltiwyd Eglir/s fawr Lincoln. Cynerodd S ddaeargryn nesaf le prydnawn cyn dydd Valentine, 1247, gan wneyd cryn ddifrod yn Llundain. Rhagflaenwyd hon gan arwydd 4ra hynod canys am dri mis cyn yr ysgyd- tJad, nid oedd na thrai na llanw gan y mor -4r ftrFordir Prydain, a dilynwyd y ddaeargryn sgan dywydd mor arw, nes oedd y gwanwyn ,n ail-auaf. Ar y 12fed o Fedi, 1275, di- ajyairiwyd Eglwys St. Michael, Glastonbury, I ijgaa ddaeargryn. Yn mhen ugain mlynedd 4T ol hyny, cafwyd daeargryn arall, ac un Wedi hyny, yn 1382, ar yr 21ain o Fai, pan liyrddid y llongau yn y porthladdoedd am 4iraws eu gilydd. Am 6 o'r gloch, prydnawn $I7eg o Chwefror, 1571, agorodd y ddaear ter Kinaston., Henffordd, a gwnaeth bryn o'r «nw Marclay Hill, fath o swn rhuthriadol, yr Jawn a glywid o bell; ac ymddyrchafodd i 9 jjehder mawr, gan symud oddiar ei sylfeini, chludodd gydag ef y coedydd a'r defaid arno ar y pryd. Gadawodd wagle ar ei ol o 40 troedfedd o led, a thua 300 troedfedd A hyd. Ar ei daith chwyrnellol, taflodd gymerth le yn Llundain, dydd Mercht?* 7 Pasc, Ebrill 6fed, 1580. Parodd hyn i gloeu fawr Westminster, a chlychau ereill yn y Brif-ddinas, i ganu-rhedai y bobl allan o'r ^hwareudai mewn dychryn, a gadawai bon- <4ddigion y Temple eu swper, gan redeg allan •§f'r lisnadd a'r cyllyll yn eu dwylaw. Taflwyd ►rhan o Eglwys Temple i lawr, a syrthiodd rhai o geryg St. Paul's, a lladdwyd dau •^wyddorwas yn Eglwys Crist ar awr y bre- geth. Teimlwyd y ddaeargryn hon yn gyff- sr^dinol trwy y deyrnas, a gwnaeth gryn lawer «o, ddifrod yn Kent, gan ddryllio cestyll ac adeiladau ereill; ac yn Dover, syrthiodd darn -<y glogwyn, gan gario gydag ef ran o fur y castell. Mor ddychrynedig oedd pob dos- •S)arth yn y wlad., fel y barnodd y frenines Elizabeth yn ddeeth i gael fFurf o weddi wedi .et pharotoi er ei defnyddio gan bob teulu cyn myned i orphwya yn yr hwyr. Yn mhen tua -chan mlynedd wedi hyny, bu agos i Lyme JRegis gael ei dinystrio gan ddaeargryn. Ar yf 8fed o Fedi, 1692, fiodd y masnachwvr o'r Change, yn Llundain, a rhuthrai y bobl o'n xtai i lieolydd y Brif-ddinas, a liuoedd yn llewygu gan ofn oherwydd y ddaeargryn. Yr oedd y ddaeargryn hon yn gyffredinol trwy y ■siroedd. Fodd bynag, y flwyddyn 1750 ydy w ,.yr enwocaf am ddaeargrynfiiau. Dechreuodd y flwyddyn gyda thywydd poeth iawn, a'r gWrea, meddai Walpole, tuhwnt i ddim a gafwyd yn y wlad hon, ac ar yr 8fed o Chwef- ror, cafwyd ysgydwad certhol ac yn mhen Tnis ar ol hyny, un arall rymusach, nes peri i glychau yr Eglwysi ganu, a chwn i gyfarth, a physgod yn neidio i fyny o'r dwfr. Pryd- liawn cyn y 5ed o Ebrili, yr oedd yr heolydd vtpallan i Lundain yn llawn o gerbydau. Eis- teddai llawer o bobl yn eu cerbydau yn Hyde Park trwy y nos, gan basio yr amser wrth chwareu cardiau yn ngoleu canvvyllau, a igofynai Walpole, « Pa beth a feddyllwch am Lady Catherine Pelham, Lady Frances Ar- undel, ac Arglwydd a Lady Galway, y rhai ydynt yn myned y prydnawn hwn i w»std £ ddeng milldir o'r ddinas, lie y maent yn chwareu hyd bedwar o'r gloch y boreu ac yna, yn dychwelyd, debygwn, i edrych am esgyrn en gwtr a'u teuluoedd dan y garnedd." Ar y 18fed o Fawrth, yn yr un flwyddyn, teimlwyd ysgydwad o ddaeargryn yn Ports- mouth, Southampton, ac yn yr Isle of Wight. Yn Ebrill, yagydwyd Cheshire, Flintshire, a Yorkshire. Y ddaeargryn fawr a ddinystri- odd Lisbon yn 1755, a gythryblodd hefyd y mor o gylch yr Ynysoedd Prydeinig. Oddiar hyny, cafwyd amryw ysgydwadau o bryd i bryd, a'r un olaf o ddim pwys oedd yn 1852, yr hon a deimlwyd yn benaf yn siroedd Gog- ledd Lloegr. John Mathew Sambo.-Wel, dyna gronicl- ad pur dda. Ni chredais i o'r blaen fod cynifer o ddaeargrynfaau wedi cymeryd lie yn yr Ynysoodd Prydeinig. Y mae yn dda genyf fi daflu golwg yn ol weithiau ar helynt- ion oesau aethant heibio. Moes eto rywbeth dyddorol erbyn wythnos i heno.

Yr Orsedd a'i Hynodion.

[No title]

0 Lanau'r Rhondda,

[No title]