Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

ELWIN WYN: NEU HELBULON AR…

News
Cite
Share

ELWIN WYN: NEU HELBULON AR LWYBR GONESTRWYDD. PEN. II. Yr ydym yn awr yn cael eln harwr yn llanc salth-mlwydd. Nld ydyw eto wedi ymgydna- byddl fawr a'r byd yr unig le y mae wedi bod y tuallan I gyloh el gydnabyddlaeth ydyw ffalr Capel Cynon. Cynelir dwy ffair yn y flwyddyn yn y lie hwn, un ar lau. Dyrchafael a'r llall ar yr lau cyntaf ar ol y degfed o Hydref. Am y walth gyntaf yn el fywyd, cafodd ein harwr fyned yn llaw el dad l'r olaf am y flwyddyn hono. Nld oedd ffrwyth coed- ydd o un math yn tyfu ar dyddyn el dad, a chaa fod Oapel Cynon yn ardal fynyddlg, mae masnachwyr ffiwythau yn dal at y cyfle 1 ddwyn cyflawnder o'r nwyddau hyny i'r ffair, a mawr y prynu sydd arnyn. Synodd Elwin yn fawr weled yr holl ffrwythau, ac nl welodd yn el fywyd gymatnt o ddynlon o'r blaen. Wrth grwj dro yn ol a blaen gyda'l dad, gan gyfranogl o'r ffrwythau oedd wedl brynu, daethant at gymydog oedd a cheffyl ganddo, yr hwn yr oedd wedl el werthu I horse dealer. Wedl l'w dad gyfarch el gymydog, gofynodd y eymydog i'w dad am ddyfod gydag ef am wydraid, a chafodd Elwin bach orchymyn 1 gafael yn y ceffyl, a dywedodd, "cedwch afael ynddo nes y deuwn nl yn ol; byddwn yn ol yn fuan," a rhoddodd ddwy gelnlog yn llaw Elwin. Yr oedd Elwin yn llawen lawn am hyny, ond nld hir y bu el lawenydd cyn trot yn dristwch. Daeth yr horse dealer helblo, ac nld oedd Elwin yn deall trefn prynu a gweithu. Ymaflodd y dyn dyelthr yn mhen y ceffyl o law ein harwr gan el gymeryd ymalth, a thyb- lodd ein harwr mal lleldr ydoedd, dechreuodd wylo, a dywedal wrth y dyn dyelthr. 'Ble y'chl' myn'd a'r ceffyl, ma' fi wedi cal gorchymyn 1 gadw hwna nes daw el berchen yn ol 1" Ond taw fi yw el berchen y c-l," oedd yr ateb. Dafydd Talylan pla fe, dewch a fe 'nol ey' oreu 1 chl', onlte ml weda'l wrth nhad." Aed dy dad a tithau 1 Dd-l," oedd yr ateb. Daeth rhywun ag oedd yn adnabod ein harwr helblo ar y pryd, ond yr oedd y ceffyl wedi myned erbyn hyn gyda'l berchenog newydd, yr hwn oedd wedl talu am dano. "Pa'm wyt tl'n llefen fachgen?" ebe hwnw. « Ma -ma-ma'r hen ddyn yna wedi Uadrata ceffyl Dafydd Talylan ar-ar-arna I." Yn hytrach na'i gysuro yn el adfyd blln, dywedodd y buasai ein harwr yn slor o gael carchar, ac y mae Dafydd wedi clywed dy fod ti wedi gweithu y ceffyl a chadw yr arlan; ac y mae wedl myned 1 'mofyn police 1 dy ddal. Rhedodd ynte tuag adref at el fam mor fuan ag y gallal; a phan yn dyfod allan o'r ffalr, cyfarfyddodd a chymydog arall, a rhoddodd y ddwy gelnlog oedd wedi gael am ddal pen y iddo, gan ddweyd, rhoddwch rhal'n 1 Dafydd Talylan, a dywedwch wrtho fod rhyw hen ddyn wedl lladrata y ceffyl arna I," a gwnaeth y goreu o'i draed adref, gan edrych oli ol yn ami, rhag ofb fod yr heddgeldwad ar el sodlau. Adroddodd yr helbul wrth el fam, mewn dagrau; ond deallodd el fam y peth, a chwarddodd am el ben. Ysgafnhaodd el galon ychydig, ond nld oedd heb ofni y gwaethaf hefyd. "Pa le y gadewalst tl dy dad î" meddat el fame Aeth ef a Dafydd Talylan i'r tent i 'mofyn cwrw, gan fy ngadael i gyda'r ceffyl." Ond pan oedd Elwin mewn helbul yn rhedeg adref, yr oedd el dad a Dafydd Talylan mewn helbul hefyd yn chwlllo am dano yntau, ac ofnent ei fod wedi ymgolll yn mhllth y dorf. Yroedd Elwin yn rhy ddlbrofiad y pryd hwn at orchwyl o'r fath a gafodd gan Dafydd Tal- ylan, ac ni bu byth yn rhyw hoft lawn o ffelrlau gan y fath gaslneb a gafodd ar helbul ffalr Oapel Oynon. Yr oedd llawer Uanc saith mlwydd yn ffair Oapel Cynon y dydd hwnw yn gymhwysach i'r swydd hono nag Elwin, ond nld oedd yno un yn gwybod y Beibl yn well, nac yn gwybod mwy o hymnau nag ef. Wrth el weled yn awyddus am ddysg, pen- derfynodd el dad ei roddi mewn ysgol, yr non oedd tua dwy filldlr o gartref eln harwr. Yr oedd yn dda gan ein harwr am hyny, gan mai dyna ei holl duedd ef; ond gan nad oedd wedi el ddwyn i fynu gyda phlant y pentief, nis medral gyduno gyda hwy yn eu chwareydd- laethau, ac fel y mae plant drwg direidus, gwnaethant bob gwawd ag a fedrent o hono; oymhellyd ef I ymladd, ymgynhenal pob crwtyn bach o'i oed ag ef; ond nld achwynal gartref chwalth. Oymhellid ef I gam-ddarllen geirlau, er mwyn i'r athraw gael y pleser oll guro a hwythau y pleser oi weled yn cael cam. Cyn pen y mis cyntaf wedi el fynediad i'r ysgol, yr oedd ei iechyd yn gwaelu yn fawr, ac un prydnawn gorfu arno eistedd i lawr ar ochr y ffoidd amryw welthfau gan wendld, er ei bod yn dywydd oer yn mis Rhagfyr. Oaf- odd anwyd trwm, a bu yn gorwedd ar ei wely am flwyddyn gyfan, a phawb ond ei hunan yn xneddwl fod ei angeu yn agos; ond gwellhaodd yn raddol, ac adferwyd ef i'w gyflawn lechyd lei eynt. Yr haf dllynol, wedi ei adferiad, cafodd fyned i fugellio anifeiliald ei dad-mae Uawer o fugellio yn ardaloedd mynyddig Capel Oynon a'r cylchoedd. Rhald i'r bugail bach a'i gl fyned i'r mynydd gyda'r defaid a'r da blwyddi am bump o'r gloch bob boreu, ac aros yno hyd ddeuddeg canol dydd, pryd y bydd yn dyfod a'r ddiadell i le a elwir cae non, lie y bydd iddynt gael aros am ddwy awr tra y bydd y llanc a'i gi yn cael clniaw, yna allan a hwynt drachefn hyd yr hwyr. Ond bugail drwg lawn oedd eln harwr, oblegyd yr oedd yn annghofio el ddyledswyddau bugeil- 101 wrth ddarllen llyfrau ag oedd yn fenthydo gan hwn a'r llall yn y gymydogaeth, ac nld oedd careg lefn ar y mynydd nad oedd yn llawn o ysgrifeniadau; canys am y tymhor byr o lie y bu yn yr yagol ddwy flynedd cyn hyn, yr oedd wedl dysgu ysgrlfenu llythyrenau yr egwyddor, abuan lawn ydaeth yn ysgrlfenwr cywir. Yr oedd yn annyoddefol fel bugail, gan nad oedd el swydd yn cael fawr o le yn el feddwl. Cafodd delmlo goruchwyliaeth y wialen lawer gwalth, ond er hyny myned yn anngof oedd hi arno o hyd. Ond yn y diwedd rhoddodd ei dad orchymyn i'r cymydoglon na roddent fenthyg yr un llyfr iddo, ac iddo yntau, dan berygl o gael ei guro yn llym os cawsal weled llyfr yn ellaw tra gyda el ddyledswydd fugelliol. Yr ydym yn beio ei dad yn fawr am hyn, gan fod el duedd mor gryf at lyfrau dylasai roddi pob cefnogaeth iddo. Yr oedd eln harwr erbyn hyn yn tynu oynllun bywyd, ond syrthiodd i'r atnryfusedd hwnw ag y mae plant dynlon yn syrthlo yn gyffredln iddo, sef codi cestyll yn yr awyr ond tynodd gynllun 1 fyned yn forwr, canys morwyr oedd llawer o'i berthynasau, ond cafodd delmlo yn fuan lawn" nad elddo gwr el ffordd," canys ei rieni a fuont yn rhwystr Iddo y pryd hwn, yr oedd arnynt ofn ei weled yn myned yn forwr, ond nld oedd yn bosibi cael hyny o'i ben y pryd hwn. (rw barhau.)

[No title]

EISTEDDFOD LLWFNYPIA.

[No title]

EISTEDDFOD YR ALLTWEN.

MASNAOH HAIARN A GLO,