Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

Gronant.

News
Cite
Share

Gronant. WANES YR ACHOSION CREFYDDOL. Credwn mai dyddorol i luaws darllenwyr Cymreig y Prestatyn Weekly fydd cael banes dechreuad. a chynydd y. gwahanol achosion crefyddol yn v cylchoedd hyn, yn enwedig hanes ell dechreuad. A chan fed cymaint o anhawsder i gael hanes eywir a chyflawn, bydd. cyhoeddi yr hanes mewn newyddiadur fel hyn yu fanteislo1; oherwdd y. mae yn ddiau fod yn mhlitii y darllenwyr rai all gywiro a chyflewni yr banes, ac yr ydym yn gwahodd pwy bynag a all wneyd hyny, i wneyd; Yn yr ysgrif hon-cymerwn fiasies achosfy Methodistiaid CalfisiaJdd yn Gronarii. Y Methodistiad Calfinaidd oedd yr enwad yrnneillduol cyntaf i ymsefvdlu yn y lie hwn. Cyn hyny byddai rhai o'r preswylwyr yn mynûd i Eglwys y plwyfyri oDd y mwyafrif mawr yn treilio y Sabbathau gycla ehampau a chwareuon ar y tywyn a byddai. y chwareuon yn cael eu cyhoeddi yn Eglwys y Llan. Ac nid yn fuan ar ol cychwyniad Methodisdiaeth yn yr ardal y di flan odd y chwareuon a'r arferion llygredig.; oherwydd y mae yma. amrhy w yn fyw sydd yn cofio'r ffeiriau eirin yn cael eu cynal ar y Suliau yn y pentref, er fod yma gangen Eglwys wedi ei sefydlu cyn eu geni. Ymddengys mai oddeutu y flwyddyn 1820 y ffnrfiwyd 3rma Eglwys reolaidd, ond yr oedfl y ymdrechion wedi bod i blanu Methodistiaeth yn yr ardal o leiaf ddeg ar hugain o flynydd- oedd yn'gynt. Gwr o'r enw Robert Jones sydd yn cael yr ■anrhydedd o fod y pioneer cyntaf i Fetho- distiaeth yn Gronant. Ni bu ef yn byw yma yn hir. nis gwyddom o ba ley daeth i'r ardal. ond symydodd oddi yma i Newmarket. Yn ystod ei arosiad ynNgronarit llwyddodd i gael amrhyw o bregethwyr yma i bregethu y cyntaf y mae yn debyg oedd William Davies y Goleh. Cawn hefyd i John Jones. Edeyrn, Lewis Morris o Sir Feirionydd, Peter Roberts o Lansanan ae Humphrey Owen o'r Berth en Gron fod yma yn y cyfnod liwnw. Ond ymddengys mai "ycliydig o argraff gafodd pregethu v cyfnod hwnw ar drigolion Gronant: ni warthrud<Jir hwy mewn lianes- iaeth fel erlidwyr creulawn, er nad oeddynt hwytbnl1 heb eu blots yn yr ystyr hono dywed Metbodistiaeth Cymru darfod i ryw un luehio oen wedi trengi; at Wm. Davies pan oedd yn pregethu; • ac ar dro-arall ddarfod rhyw un llucbio dylluan fyw i wyneb Hum- phrey Owens, pan ydoedd yn dechreu oedfa trwy weddio ond eu nodwedd oedd bod yn ddibris a pheidio talu sylw i'r pregethwyr a myned yn mlaen gyda'r chwareuon ac nid ydyw yn debyg fod cymaint ag un o drigolion Gronant wedi ei ddychwelyd trwy ymdrechion «yfnod Robert Jones oherwydd wedi iddo ef ymadael, "ymadawodd y pregethu h.efyd, a hyny am faith ilynyddau." Ond er mai aflwyddianus fu ymdrechion Robert Jones, teinilwn barch mawr iddo fel im a wnaeth ei oreu dros ei Dduw a bnasai yn dda genym gael yehwaneg o'i hanes ef a'i deulu. Yn oil a wyddom am ei deulul'ydyw fod mab iddo o'r enw Thomas wedi dechreu pregethu yn 1839, ac wedi marw yn Nghilcen yn 1847 yn 42 oefl. Buasai yn dda genym hefyd allu dweud yn fanwl yn mha flynydd- oedd y bu Robert Jones yn byw yn Gronant. T) Dywed "Methodistiaeth Cymry" mai tua dechreu y ganrif o'r blaen ydoedd ond wrth gymharu pethau yr ydym yn gweled mai mwv eywir fuasai dweud diwedd y ganrif cyn y ddiweddaf. Yn un peth bu Humphrey Owen farw yn 1796. Hefyd gwelwn yn Nghofiant v Parch Thomas Jones o Ddinbych, gan y Parch Jonathan Jones, Llanelwy, fod Robert Jones, Gronant, a Samuel Morris, Rhuddlan, yn myned gyda Thomas Jones, Caerwys, y pryd hyny i Waenysgor, ac yr oedd Thomas Jones yn gadael Caerwys am yr Wy-ddgrug yn 1705. Felly tybiwn fod yn ddiogel i ni ddweud fod Robert Jones yn byw yn Ngronant, a'r pregethu cyntaf yn yrardal amryw fiynyddoedd cyn dechreu y ganrif ddiweddaf. fTiv barhau.)

Advertising

SUNDAY SERVICES - AT PRESTATYN.…

-..:■7SUBSCRIBERS TO, THE…

Advertising

RAILWAY TIME TABLE FOR NOVEMBER

MOTOR RAILWAY. November

FOOTBALL NOTES. -:-.-.

Prestatyn v. Rhyl Victoria.