Hide Articles List

13 articles on this Page

I TY YR ARGLWYDDI.I

I TY Y CYFFREDIN. I

I TY YR AKGLWYDDI.

CYMDEITHAS BYWYD fSWIR-IOLI…

Advertising

I MARI Y FANTELL WEN.

Advertising

I - 'TY Y CYFFREDIN.I

News
Cite
Share

I TY Y CYFFREDIN. I  DYDD LLUN -0 ymerodd y Llefarydd y j I gBdair am dri o'r gbch. f I ??o b I I Y DDADL AR YR ANEKCHIAD. I I Condemnad ar Balfour a'i Lywodraeth. I Pan, am ddeng munyd wedi pedwar, y cyfododd Mr Morley i gynyg ei welliaot, nid oedd y n gwbl yu angbysurus o lawn. Yn y dinoethai y boneddwr y gwir anrby<leddua y gweioy idiad preseool ar y gyftlíth yn y lwerddon, fe! un creulawn, gormesol, -tnghyfi.wn, yn mathru lawn derau, ae yu estronmddio serchiadau pobl yr Iwerdd '0 « y o utt ltw; ac yn dwyn arno RondemnLOd a ffieidd dod pobl Prydain fawr yn cyffredinol ar y llaw arall. Yn mheliaeb, eynghorai y gwelliaut fod inesurau cymodol yn cael eu uiabwysimiu tuag at sicrhan ymbeiidychiad y Gwyddelod, a sefydlu uodeb gwirioneddol rhwug yr lwerddon « Phrydain. Ar y dechreu, eglur-1 odd y ddau osoiliad, ar ba I ai yr oedd efe yn j sjlfaenu ei h ill d08. Y cyLtaf ydoedd, fod gweinyddia < cyfiawuder yn yr Ynys Weld:, yu euwtu o fewn yr ychydig fis oedd diweddaf, wadi bod yu dra ddfygiol mewn doetbincb, rbagweleaiad, a gofal, y rhai ydynt y prif rinweddau a berthyn i weiayddiad uuiawi* a da,ac )dynt yu augen- rheidiol, m»wn ruodd arbenig, pn mai (Mraith Orfudo) fydd yr un i'w gweiuydau mewn gwlad. Yr ail osodia 1 ydoedd fod, o leiaf mewn un achos, gamwri cyfi eithiol wedi cael o leiaf el gyflawnl eydd yn cael ei nod- weddn genlyr un nodweddion drwg ag oedd yn gosod ntillduolrwydd ar weithredoedd kwgiethaf y barnwr dybirllyd yn Ysgotland a arferai ddyweyd, tU5 lIl\n' mly"-dd yn ol Rhoddwch cbwi y carcharor i mi, a rhoddaf finau y gyfraith i chwithau Gan gyfeirio at y gyflaian yn Gweedore, dadgan- odd Mr Morley ei ofid dwysaf pherwvdd Uoiruddiaetb yr heddgeidwaa Martin, Pan oedd efe yn myned yn mlaen i ddarllen Saoea y dull diesgus yn mba un yr oedd yr teddgeidwad wedi cythruddo y bobl trwy gy;uaryd offeiriad poblogaidd yn garcbarjr yn nrsvs yr egiwys ar derfyn y gwasanaeth gwaeddodrl ruyw Toriaidd am eowy | papyr yr oedd efe yn darllen ohono. Tne i Freeman's Ji urnal," atebai Mr Morley. Oh oh gwaeddai y Toriaid yn ddir- mygus. le ond beth pe buaswn yo d" ('j lljn yr hat-es o'r Times V ebe y bo^eddiwr parod, nes oedd yr VVrtb.ij^^ ya tori allan I mewn banllef o gymeradwyaeth. Yn eng- tiieipbtiau i ategu ei osodiadau, cyfeiriodd Mr Morley at y triniaetbau ar Mr Carew, Mr Finncaue, a'r achoa gwacth ua'r cyfan" -yr achos gwaetbaf a gwyddai efe am dano yn hoil haues ein eyfraithâachos Mr Ed- ward Harriogtoa. Anheilwng t" gwaedd- bdd un aelod Gwyddelig mewn cyffro mawr. 11 Trefri taefn ebai y Llefarydd yn aw- riurdoi. Wrtb. ddarluuio carchariad Mr I Harrington, arweiaiwyd ef i wueyd cyfeir- irod dainweiniol at y Ddirprwyaeth Barnell- aidd. Wtdi ymht'iiethaar yi achosion hyn, dywedodd ei bod ytJ jra thebyg y bydda; i'r Prif Ysgrifenydd gyfodi i fyoy ar ei ol ef, gaa ddyweyd "i fod ef yn gwneyd ymo8od. Kd ar weinyddiad y gtfratib. Nac ydwyf, .,yr, n ediai yntM. Ymosod ar ddiradd- iad, a halogiad y gyfraith yr ydwyf," sylw a dderbyoiwyd gyda baullefau o gymeradwy- aeth. Trwy ddyfymadau i ddangoa rheolau y carohar, cyfarfyddodd yo Uawn &'r hen es- i gusa ddygir yn miden yu barhaua g&n Bal- four, nad oes gauddo ef ddim rh"atth ar I swyddogioc y carcharau. Dangosodd fod Mr Bilfoar, mev/n amryw schosiou--megys yr ainodau arbenig o dan ba rai y carcherir 1 offeitiaid-wedi profi fod yr awdardod gan-, ddo, pae y byddai yn dew is, neu pan y ) tybiai fed gwneyd cyfnewidiad yn dtyg droi yu fautais i'r Llywodraeth. Pan yn tyna at derfyn arawd, gofydodd Mr Marley am lbe. hyd yr oedd y twyHwaith hwn i gael ei gario yn mlaen. Yr oedd unyn mhob deg o'r aeludau Toriaidd, yo ea hanerchiadan at yr etholwyr, wedi llefaru yn rroew yn erbyn gorfodaeth. Yr oedd un yn mhob haner cant ohonynt wedi li-efaru o "blaid llywodraeth leol i'r lwerddon. Ya awr yr oeddynt yn dyweyd nad oedd yn boflibl rhoi llywodraeth Ikeol i'r lwerddon, am tod y wlad yn aD- mwytb. Ond yr hyn a brofai hyny ydoedd nad oeddynt yn credu yn effeithiau daionas deddfwriaeth, er yr honid hynv yn araeth y Trenhinea. Cyfeiriai Mr Morley at adeg, yr hon nas gallai fod yn bell iawn, pan y byddai yn adseinio trwy y wlacl 0 gwr bwv-gilydd lais yn myned yn ot at benderfyniad a gYn- ygiwyd gan wladweinydd yn y ganrif ddi weddaf, yn dyiuuuo am i'w MawrhydtApeho at farn a theimlad ei phobl. Hyn, gyda'r fanllaf wresog o gymeradwyaeth a rcddwyd iddo, ydoedd y diweddglo naturiol i'r araeth na byddai yn ormod dweyd am dani ei bod yr oreu a draddododd Mr Morley yn y Ty. Ond efe a lwyddodd i g",li y Hanw yn nwch fyth yn ei frawddegau olaf oil. Cyn eistedd dywedodd, ar ran y blaid Ryddirydig, y byddai ganddyct, pan ddtilai yr adeg, eisieu I gwybod pa un ai gwir ai celwydd ydoedd fod swyddogion y Goran yn yr Iwerddon wedi bod wrth y gwaith o gasglu tystiolaetn- I au un o'r partion ya y eyngbaws mawr sydd I yn awr yn myned yn mlaen pa on ai oedd ustasiaid trigianol, a chyfreithwyr y Llyw- odraeth wedi rhoddi yn nwylaw yr erlynwyr (y Times), ysgrifau cyfrinacbol pwyeig, a r I rhai hyny yn eiddo y wladwriaeth. Bydd genym eisieu gwybod yr boll betbao hyn, a phob peth arall yr ydych chwi wedi bod yn eu gwneyd," meddai Mr Morley. gan fflachio Uygaid digofus ar feingeiau y liywodraetl), er mwyn dynuethi yr hyn a all brofi yn dwyll ac yn fradwriaeth yoglyn a pba un yr ydych chwi, neu y gfillir profi eich bod chwi, yn ynfyd, wedi gwneyd eich hnnatn yn balfau y gath, ac yn gydweithwyr J" Yna eistedd- odd i lawr yn nghanol bajollefau byddarol o gyrnerad wyaeth. gywer Battour, yn Qgbanol baullefal, -ploid- wyr y Llywodraeth, a ddaeth yn mben yo nesaf, gyJa'i bwriad amlwg o anerclx y Ty; ond yi oedd yn aninhosibl iddo allu myned yn mlaen am gryn enyd. Parhaodci yr aelodau Gwyddelig yn ea baallefau i Mr Moriey, gyda'r amcan o ben dyryswch Hldo; M yn naysg y gwaeddiadau, gellid clyweu yr enw "Pjgott! Pigott!" yn cael ei floeadio droion yn olynol. Yn ei ddttll mwyaf awdurdoioly gwaeddai yLlefarydd, I 'Trefn I Trefn!" oad clywid un llais yn gwaeddi "Pigott J" byd yn oed ar ol byn, er mewn ton ill, a mwy gwyliadwrus. Yn fwy digofus â¢fvth, gwaeddai y Llefarydd drachefn am drefn; ac yna bu tawelwch, a ohafodd yr Yegiifenydd Gwyddelig tyaed yn mlaen. Gan gyfeirio at ystad teiwlad y cyhoedd, addeftsdd Mr Calfour nas gallai wadu fod cryn nifer o'r bobl oedd wedi bod yn gwran- daw ar areithiaa yr aelodau Rbydafrydig yn credu fod cyfWan fawr ao arswydus yn cae: ei chilio yn mlaen yn ogharebarau vr Ynys Werdd. ond nid ydoedd y rhai oedd yu y fantaia i weled y maglddorau. y dir- wynlathau a"; peiriaowaith, yn creda o gwbl fod achos Mr William O'Brien iVresttny" mysg cyflafanau gwirioneddol yr l'iverouuu. Nid oedd am geisio gwedu nad oedd rllyw Jath o vstyr yn mha un y gelhd edrych Ar Mr O'Brien a'r lleill fel carcharorioo poll- -titaidd Oeel yr uedd y dyn&rneitwyr a' bradlofrnddion yn garchaiorion polttlcaldd yn yr un yutyr yn hollol. Os aent i ddadleu y dylai y bobl hyn gael triniaeth wahanoi yn ngharchar, bydded i'r ogwyddor gael ei chyaahwyso i ddechreu at garchaiorion yn hrydflln Fawr yn gyffredinol. O i ran ei hUR" yr oedd efe yn condemnio y bob! oedd wedi cael eu dal, yn aelodau seneddoi yn gystal ag eroill, fet rhai yn gyfranog mewn cynliun oedd wedi ei dynu allan mewn pwyll i wneuthur gweinyddiao y gyfraithyn yr Iwerddon yn aj.mhosibl. Mr Lockwood a sylwodd mai, gwuslraff ar amser cedd myned I ddadleu dim ar allu y Prif Ysgrifenydd i WMyd eyfoew died yn y dull 0 drin carcharorion o dan y Gyfraith Orfodol, am fod ganddynt ddigt n o eng- reiphtiau ohono yn ei arfer. Cariwyd y ddadl yn mlaeo, di-, m vr awr giuiaw, mewn Ty bychan, gan Mr Blaine, Mi Gedge, a Mr John Ellis. I Mr Courtney, yr hwn a ddechreuodd siarad ynfuan a r ol deg o'r gloch, a wuaeth arpeth oedd wedi ei bwrmdy ei fod vn un boliol ammhleidgar. Y I anbawsdtr a d»im- lai efo oedd hwn, mewn cysyllthd t1 clnvest- I iynau Gwyddelig -fod y boueddigion islaw y gangway yn gwneyd adroddiadiiU ag yr I oedd yr. amhvg arnynt eu bod yn cyuwys «orruodiaith tra, ar y llaw arall, yr ydoedd I boll wybodaeth y Prif Ysgrifenydd yn I sylfaenedig ar adroddiadau. y bobl a gy- t buddid. Dan aragylchiadau o'r fath, yr unig gwrs priodol i'w gyrneryd ydoedd, cael ymchwiliad amhleidioi. Yr oedd efe yn gryf o'r hrn y dylid dwyn Meeur ar Lywodraeth Leol yn yr lwerddon yn mlaen, a bod arni lawor mwy o angen am dano nag oedd ar Loogr, Cymru, ac Ysgotland; ac fel uu, ni byddai efe yu ddistaw oa gwneid ymgais i ohirio y cwestiwn. Syr Horace Davey a oaododd safle gyf- reithiol y Piif Ysgrifeuydd o dun feiruiad aeth o'r fath fanylaf, gan barhau y ddadl hyd haner nos, pryd y cynygiodd y .Milwr- Sauuderson ei bod yn cael ei gohirio.

I TY YR AKGLWYDDI.

I TY Y CVFFREDIN.

TY Y CYFFREDIN.

ITY YR ARGLWYDDI.

I TY Y CYFFREDIN.------ -…