Hide Articles List

5 articles on this Page

Cyfarfod Undeb y Chwarelwyr…

- Bd Llywodraeihwyp Ysgolioni…

" Y SARPH BRES." -I

I Y CHWARELWR A'I DDYFODOL.…

News
Cite
Share

Y CHWARELWR A'I DDYFODOL. Syr.âByddaf yn dra diolchgar i chwi am ychydig ofod i draethu fy lien ar y penawd uchod. Buasai yn dda genyf fod yn ddigon galluog i fathu penawd a roddai syniad clir ar y dechreu am gynwys hyn o ygecrif i ddarllenwyr lluosog y RHEDEGYDD ond fe allai y cydym- ddygir a mi am y tro. Dichon y dylwn nodi yn y fan hon mai yr hyn a'm cynhyrfodd i ysgrifanu yw y ffaith ofidus ein bod fel dosbarth o weithwyr yn hepian ynghanol gortnrwm a thrais tra mae cyfleusderau ein hiachawdwriaeth yn dianc heibio dyma un cyflensdra ardderchog sef, yr etholiad diweddaf-yn mhlith y pethau a fu, a ninnau heb arweinydd na gwaredwr o unrhyw fath i ddadleu ein hawliau ac i wylio ein btiddianau yn Senedd y wlad. Ni raid ond prin dafliI golwg ar restr yr etholedigion Plaid Llafur na welir fod pob dosbarth nifeius arall o weithwyr wedi bod yn fyw i'w hamgylchiadau. Beth tybed sydd yn cyfrif na fuasem ni ? Ai yn foddhaol ar bethau fel y maent yr yuym ? Os felly paham yr ochain a'r grwgnach oherwydd y cyni a ffyna yn ein plith ? A ydym yn canfod drwy gaddug y pres enol ry ev weledigaeth sy'n awgrymu fod dyddiau gwell i wawrio ? Oes genym sicrwydd pe byddai i hyny droiyn ffaith y ca'em ein hiawndera-u ? Beth mae profiad y gorphenol wedi ei ddysgu i ni ? Credwn ei fod wedi dysgu dwy wers bwysig beth bynag am ragor, sef sin bod ar hyn o bryd yn medi o gyn- hauaf ein hynfydrwyc'd ac fod yn rhaid arnom weithio allan ein hiachawdwriaeth ein hunain, ] ofer disgwyl wrth neb arall. Rhaid i ni ym-1 ryddhau oddiwith bob peth sydd yn debyg o beri anfantais i ni. Mae hyn wlth gwrs yn golygu sryn lawe- oolegid gesyd arnom yr I anghenrh^,iCiyvvydd i dori lawer o hen gysylltiad 1\1,\ CySegtedig ac anwyl. Gyda'r gwyleidd-dra inwyaf y dymunwn sangu y dinogaetn bon, (md teimlaf mai fy nyledswydd yw datgan yn groevv argyhoeddiadau dyfnaf fy marn a'm rheswn. Cymerwn ddechreu y pleidiau gwleidyddol yr ydym wedi arfer eu cefnogi, sef Toriaeth a RhyddfrydiaetB, beth tybed y maent wedi ei wneyd ar hyd y blynyddoedd i hyrwyddo eiu buddianau ? Nid wyf am anwybyddu dim ar a wnaethant, ond yn fy myw y gallaf gredu eu bod yn gwneyd digon i gyfiawnhau cefnogaeth pellach oddiir ein dwylaw fel dosbarth gweith- ioJ. Dywedir wrthym fod Rhyddfrydiaeth yr un o ran ei hysbryd a'i dyheadau ag ydyw Plaid Llafur ond gosodiad hollol gai-rai weiniol ydyw oblegid y mae iddynt eu delfrydau (ideals) gwahanol, ac fe geir prawf ymarferol o hyny cyn hir. Pwy hefyd yw cynrychiolwyr y Biaid Ryddfrydig yn y Senedd ac ar holl gynghorau y wlad, onid y dosbarth sydd mewn lleiaf o gydymdeimiad. a ni ? Tybed mewn difrif nad ydym yn bradychu ein hawliaa a'n hiawnderau drwy godi stiwardiaid trahaus, landiordia-id digydwybod, a chrib-deilwyr rhag- rithiol i'n cynrychioli ar bob Cynghor mawr a bychan, pan y mae digonedd o ddynion cymwysach i'w cael yu ei piith ni ein hunain. Chwarelwyr goleuedig a diwylledig Cymru yn wir Mae y fath ymadrodd honiadol yn drosedd anfaddeuol ar synwyr cyffredin yn ngoleuni gorphenol ein hanes. Pa le mae ffrwyth ein diwylliant heddyw? Pan y mae dosbarthiadau eraill o weithwyr yn magu Ael- odau Seneddol ydynt yn anrhjdedd i'r byd, nid ydym ni mae lie i ofni er ein holl ymffrost wedi dechreu siglo cryd yr un. Credai ei bod yn hen bryd i ni ddefiro ac ymborthi ar rhywbeth heblaw rdyw wynt afiachus o'r natur yma. Mae ygallu ynhoilol yn ein dwylaw, y cwestiwn mawr yw ein cael ni i sylweddoli hyny; oblegid nid oes odid i Sir yn Lloegr na Chymru nad all y dosbarth gweithiol anfon cynrychiolydd i Senedd Prydain er gwaethaf pob plaid arall. A pha faint o'r gwaed sugnwyr a nodasom eisoes a gaffent gyfle i arddangos eu trahausder a'n hunan- bwysigrwydd ar seddau y gwahanol Gynghorau pe dewisem hyny ? Gan mai ni fel dosbarth sydd yn y mwyafrif yn y wlad, dylem ofalu am gydryohiolaeth gyfartebol i'n rhif yn mhob man, o'r Cynghor Plwyf distadlaf i fyny i Dy'r Cyffredin. Beth tybed ydyw yr yrfa sydd yn y wlad ar hyn o bryd gan rhyw bleidiau neillduol i sefydlu clybiau ? Nis gallaf fi weled dim yn angen ynddo nac ymgais i wrthweithio dylanwad cynyddol athrawiaeth iach a dyrchaf- ol Plaid Llafur, ae y mae o'r pwys mwyaf ini beidio cymeryd ein hud-ddenu gan hyrwyddwyr y cyfryw symudiadau gofalwn am ffurfio ein materion heb ymyriadau y Philistiaid hyn a'u tras. Elfen amlwg a phwysig arall ac yr ydym yn derbyn llawer o anfantais oddiwrthi yw yr un grefyddol, yr hon a gamenwir yn rhy fynych yn Gristicnogol. Rhag i neb ein cyhuddo o wneyd datganiad amrwd a disail, ceisiwn egluro ein hunain yn y wedd ganlynol. Dywedwn yn gyntaf ein bod fel dosbarth gweithiol yr un mor ddarostyngedig i lywodraethiad y dosbarth canol mewn cylchoedd eglwy-ig ac yr ydym mewn cylchoedd eraill a chan mai prif amcan y dosbarth hwn ydyw ein cadw i lawr er mwyn dychafu eu hunain, yr ydym o angenrheidrwydd yn colli ein safle fel dosbarth yn yr unig fan ac y buasem yn disgwyl ei gael. Dyma fel yr achwynai un gohebydd yn ddiweddar yn un o'r newyddiaduron Seisnig-" There are two gover- ing powers, i.e., ministers and money, the latter being the more powerful. Outside'the church there is scope for a person with brains to use his or her talents for the public good, but brains are not recognised inside unless the owner has money in addition. I know cases where wealthy men of small intelligence are allowed to control the affairs of the church." Dyfynir hwu genym i geisio dangos beth yw ein tynged yn nwylaw eraill. Wrth gwrs gwyddom mai cyfundeb lied geidwadol yw yr un y cyfeirir ato eto i gyd credwn ei fod yn ddangoseg lied gywir o'r oil, oblegid y mae yn ffaith ddiymwad mai ar linellau hollol gwrth- ddemocrataidd y cerir yr oil yn mlaen, ac nad oes ariiw o gydraddoldeb i'w ganfod yn un man o'u mewn; Cwe tivvn sydd wedi bod mewn bri ac yn cael ei gyfaddasu yn fynych at wahanol amgylchiadau y blynyddau diweddaf, yw yr eiddo Sheldon, sef, "Beth wnai'r lesu yn ngwyneo yr amgylchiad hwn neu arall ?"" a chredwn ei fod yn un hynod o briodol i ninnau wneyd defnydd o hono y dyddiau hyn, Tybed mewn difrif y byddai iddo bregethu ini ein rhwymedigasthau i gyfranu yn haelionus at weinidogahth nad yw yn teimlo y gronvn lleiaf o ddyddordeb yn ein hachosion ? Tybed y byddai iddo wasgu arnom y ddyledswvdd o beidio suddo i lyfrau y masnachwyr, a chyda'r un anadl ein hannog i redeg i filoedd o bunau o dd vIed i adeiladuaddoldai gorwych a gyf- yn "DemIan y Duw byw"-pan mewn gwir- ionedd nad yw liawer o honynt angen na nythleodd cenfigen ac ymgecraeth a nurseries ffug-barchedigaeth ? GaJlesid yn hawdd lenwi colofn a gofyuiadau o'r un natur ondymataliwn Clywsom awgrymu y dydd o'r blaen y priod- oldeb o gynal cyfarfodydd gweddio i ofyn i'r Arglwydd drugarhau wrthym yn ein hadfyd. Ffordd esmwyth a rhad iawn yw hon i oresgyn anhawsderau bywyd, dylid cofio nad yw Duw yn foddlawn ein cynorthwyo os nad ydym am gynorthwyo ein hunain. God helps the man that helps himself." Na, credwn fod llawn gormod o gyfieusderau i ragrithio wedi bod yn ein cyraedd y misoedd diweddaf, Beth fyddii yn fwy gwrthun na chlywed tai berchenogion anrhugarog sydd yn codi gormod o 50 y cant o ardreth oddiarnom am eu cytiau afiach yn dad- leu ein hachos ger bron yr orsedd ? Beth yn fwy anioddefol na chlywed masaachwyr crib- ddeilgar sydd yn nychu ein bywyd drwy eu twyll yn rafio mewn hwyl a afiaeth ar ein rban yn mhresenoldeb y Jehofa ? Peth arall y dylid ei gofio hefyd ydyw, mai nid brwydr gyda chyfalaf yr unig ydyw hon i fod, ond brwydr i gael uwchafiaeth ar athrawon a gorthrymwyr yn mhob man, LLEF LLAFUR.

LLYS ,MANBDYLEBiCmI BLAENAU…