ο»Ώ I AT GYllOEDDJVR SEREN GOMER. I|1814-07-09|Seren Gomer - Welsh Newspapers Online
Hide Articles List

9 articles on this Page

CAN, AR YR HEDDWCH PRESENNOL.

CLADDWAWD!

I AT GYllOEDDJVR SEREN GOMER.…

News
Cite
Share

I AT GYllOEDDJVR SEREN GOMER. I SYn«..Chwi^a welwcb, Mr. Gomer, nad oeddwn yn meddwI eich biino drachf fn yn y ddadl hon, er na wclaf niwaid yn ybvdo honi; ondganeich bod chm-i mor ddidnedd at bawb a'n gilydd, ac i lytliyr Myrddin ym- .(Idoiigos iiior b'.vonoi a tat, diaid i mi erfyn eicli nawdd ) y tro hwn eto, a cbyfaddcfniai JNPiwr fy nled os ced a gaf, Mwy yw'm dyled fla dalaf; Dyled i'm cedwr dilyth, Dyled a bai i dlawd byth. | ATEB I LYTHVR MYRDDIN, I RHIFYN idi. j Mr. MVnnmN,Fal »g y lilac anwddion emvawl y bcirdd yn fynych 0 fynipwv a dywenydd iuityiii hwy ac j vi-cill, feI ymac eich pregcth chwithan ar y tcstunau C. Gwan a'r H. Ac), yn dyfyni yr aiiisc-r yii liylithr i minau tvrtli ddarllen cich liytliyr a elweb chwi Atcb i Lythyrau y C. G. a'r H. A. H. H. ac with ei ddarllen daetii i'm cof eiriau Selyf, sef. Atcb y fiol yn ol ei tfolincb, rhag 1 iddo fod yn ddoeth yn ei clwg ei liua ac hefyd, Nac ateb y ire! yn ol eiffolineb, rhag i ti tod yn debygiddo. | Ysgatfydd fod aniser priodol i bob un o feonynt, a bod y ddau ngor 0'1 un dyben da efeily, os mynweh chwi, ni a ddyfyn".Ti ychydig ar ein gilydd yn y ffolineb a'r gwendid hwn. l'eth tra arswydus, onide, ydyw gwy- j vcbu un 0 blitli y meirw, yn emvedig os bydd yn unig, beb ail na-cbymar iddo ytnysg yr ellyllon? canys rhaj.ti j i ni feddwl na anfonodd Belsebyb, ar ol canoedd. 0 fly- Tiyddoedd o ymgyngftri, neb rhyw ddiet?^a bychan ,g,A-ar.gani, ysig-groen ysgeglyn, bcb ddicldl nac ystryw yn c'lglopn, i'r ddaear hon er dwyr. ei avneanion yralaen: a phctli ofnathvy a fyddai i ni gael ein llusgo ganddo ar ucha noson dywyll i gartol ei fynwcntvdd esgyrniog, ac vnoein ceruodio aphcngiogaM y ceubwll llygredig! ond tki dd/galmed neb, y mac yn beth cysur i ni glywed ei fod cf Y« g'-vybod betii ydyw broaddwydio canoedd o fly- nyddoedd yn gwnmdo ar y Cymry; canys pe bnasai ti iiier unfuocli-ol aaweidiol ag y iiiale tf yn cyni- Ineryd arno sob am da^ynt, nid gydag ycbydig o sel, yn cael eu trin a'« trafod genym, emit i nn, na fnasai hir amser yn ol wedi neidio o'i gwsg-f\ nwentaidd, a'n dys- trvwio ni oil, blant a rhieai yMghyd: ac er fod ynrddan- osiad ysbrydion yn debyg i wreiciiionen yn tanio ac yu dithnn, a'r hyll-son am danynt yn ddigon i bcri peth braw, eto ar ol vi,,i,yiiefino A lixvvtat, a gweled nad oes ganddynt fawr awdurdod ar y ddacar i iiiweidio iieb, y jnae amryw lien wvachiod-aelian, cliwaithach hen hai- arn-aeliau codvrn cethin, yn ddigon 0 feistriaid arnynt i'w codi a'n darostwng fal y gwelont yn dda: ac er idd- ynt goiii mawr ystwr a tbwrw a tliaranaa ar hyd y nos inewp hen deios adfeibedig, a pheri i'r tenlu yn eu gwe- Ivau feddwl fod yr lioii ddodrefn o'-y Hawr i'r top yn dipia gregin bendramwnwgl, erhyn y bore bydd pob peth yn eile-fal o'r blaen, a'r hull ddyclirynfeydd wedi r eu symud, a p'lav.b yn dawd, ac a'r a wydJom 111: vr ysbryd drwg ei hUll yn ti iawn bwyli ymysg ei gytcill- ion yn yr awvr. Heblaw hyn oil, y mae rhai a chan- ddynt gilwg neu falais at ryw un, a tfugicnt ymrithio en hun&hi.yn lie drwg ysbrydion ynghaiiol y tyvyllwch, ei mw vn Cael gfwell Cyfie drwy godi ofn felly i dütlnccng at y ffenestri a'r dr\"sa<i, ac i roddi ambell i eldyl i wrth- ddrycli ei ond pan ddaw y gymmydogneth i sylwi ar natirr yr ystrywian, -ac i we^ed nad oes cym- maint o arswyd ac urogledd anwtn yn c-i ddilyn, liwyr a safent eu tir yn wrolach ac er fod y tywylhych. o'i am- gylch vn aaifanteisiol iddynt i gael gwybodaefli o'i loch- esan, ac i gael gafael arno, gallant fyned ymlaeii yn hyf a dibei-v,I, iiti gottiiiii gydii liwvnt; canys rrid y\v yr ystranciaYt a'rpt-icni'o'r dechreuad ond cyfansoddiad o iwfrdra medûwla gwaeledd ysbryd. Pa lillai dan wedi unoeu byddinoedd vnghyd, ynte un dan wabanol enwau y'^y^vy gwrthwy'nebwr hwn sydd yn codi yr ys- torm, sfc yn peri Sai-liad i clro'lled fawr-, y mae yn an- hawdd ond nid yn^aninhosibl gwybod; eithr y mae yli drueni afr 01 chwiiio tir Groeg, na chafwyd ond y dall a'r ctoif, y naill ar gefri y Hall, i wnentlnir nrt gwr rliyngddynfe, megvs Myrddin o"¡ gwsg ar gefn E. Llan- bedr O'i glofl*iii olldyma y gwdwtt en bod yn ni at- eli (yg- acth eu gilydd yn Gliyrhu yn wahanol i'r Groegiaid; a thebyg ddigon lhwng clottili y gwr o Lanbcdr,-a swrtlnii uorpws Myrddin fretidduydj y syrth y ddau ir gos; ac yna bydd en diwedd yn wacth na'u decisrenad. H-'fyd, geHir inedtfvvl fod niav.aid Roeg v Iknciaii y soaia yr Hen Ael am d-anynt, yn awv ar ddarfod, ac mai dymlt oedd gwaelo'd y cawellaid, sef y dall -aY cloff dsn ben vsti-odii-r! oiitl y dull kyn 0 lefara ymysg y beirdd, nfegis Myrddin a minau, nid yw o fWy tynwrf ymgiptys rta clianiadati boreuol yr adar mail yfiadsain i'w gilydd a bellach rhaid i mi fiysro i atrd y?rofb, syr, ac i gvYtogi yr holl betbaii airniberthynoi i'r ddadl; ac alVeidiol yn eich liytliyr, canys mi Welaf eich bod yta univod o timer cant yn oi, yn y GVID.IAeg, i aniryw .gatroedd 5 ac o'r di- wedd i ddwy til o flynyddoedd yn y Gro'eg, fat ili6s\vto i ni na ddylitl di\vygto mewto ilythyfeniad geiriatt yn y Gymraeg, Vn aW, y mae yr iaith Gymm'eg \vedi tarddu oV Groeg a'r IJadia, ncu nid y\v ac os '0 kotty'nt yn null y llytb^r^^att dwytd mewn gcii hin ■ahg^iyfan- sawdd, y lira en 10 ystyr haiiH'odol yn yr icitlioedd liyny, neu aid ydynt; os ydynt, acos yXv y Gymra'Cg megis cracli-iaith i'w dilyHj dangosed Myrddiii neti atiill yr vstyr a'r angea "o honyiit yn amgen irig y dangoswyd eto; a thawed |>awba"sW!i a lroni fod y Gymraeg yn brif-iaith g.ysefin m'u V:: ac os yr fieb gyfnewid dim e-r Ys dwy fil)n ol, yr hvn ar yr nn pry d nid yw WiriOiiedd, a ddylid ei ddylyn yn y Gynnaeg, pa le y hiae y cysondebo apelio at yr haner can mlyn- j edd yn ol P u pha le mae y Invi'.w? oiiid I yr un ITcth ydy w Ieclivdwiiaeth ac IachawdWriacth ? canys nid ocs iacb heb itchyd iddo5 ac nid iocs Iach- awdWr lid, IccrtydWdaeth yn glymedig ag ef; ac y ¡ mae y 'ddwy fibrdd yn wieiddibl a cllyineradwy i'w harferyd yn ol natu)- Vr ymadiodd-, fal nc y gwelir yn y | liibl Sanctaidd 5 weithiati am berson yr Iacbawdwr, wei- r tliiau am waith yr Iechy dwriacth, ac weithiau am war- i edigacth;, canys y iiiae o'r clwyf yn waredigaeth oddiwrtii y clelyd. Mae yn lhvfedu gcnyf i eich gweled yn dyfvnu rhau 0 ragymadrodd Gramadcg eglur a chyson R. Davies, megys pe byddai o'ch plaid yn erbyn gwyr Mon; os bydd i chwi fwrw eich golwg drosto eilwaith, chwi a ellwch weled fod amryw o'r cyd-I sciniaid dyblyg wedi eu deol ymaith Ntl yr engreifftiau fiyny, ac yn y gwaith hunw yr arddodyn chwanegol dy, a'r biaenddod nacaol di, yn tca/umol i'w gilydd; a'r cwbl yi'ghyrf yn haeddu derbyniad a chalonogid da gan y Cymry. r-ithr,65 yw yr wtjfl foaglau yn y Gymraeg mor angenrheidiol yn y llongau (,-eg a Lladin, a'u cadvv rhag sOfldi yn y dyftider, er dim cadwer IIwy yn i ategion iddynt, rhag bwkli Homer a Vyrsil yn y riivfer- j thwy ac os yw Myrddin yn metfeu dangos digon o wr- oldeb a grym yn ei lythyrau lrcbddyut, cadwed yntau hwyntyu ctifeddiaeth i'r neb a'u niynant ar ei ol, a gad- awed ereill ynhcddychol, canys y mae ef yn ymddangos o ysbryd cyndya anliyblyg, ac am gael y diweddaf er [ neb a phob peth, er ei fod yn beio hyny yn ei wrthwy- nebwr. Y mae yn amIwg yngwaitfc E. 1_11. L. Morys, ac ereill, yr ysgrifenent hwy weitljiau eiriau unigol a thrcigliedig & dwy n neu m, ac weithiau a dim ond un o lionynt, megis rliann, hon, cymer; yn yr oes bcrifaith bono, gan hyny, pa un o'r ddau berffeithrvydd sydd i ni i'w ddewis a'i ddylyn? ond yn yr engraifftlnvn ni synwyd Hythyr yr Ael eto, er pyied y dywedwch fod ci ?aiarn ef, ae er hyned ci ohgon, aeth i galon y muter hwn, yn debyg i saethuu Hewctyn, y rhai nid yw hawdd i ci:wi ymddadfys o honynt: 3e hefyd, os mewn gwirionedd mai pwl a diberygl ydynt, pam y rhaid i Gawr Cadarn fill Myrddin redeg i'r maes i'w gwrthvvy- ncbu? canys os felly y niaciit, ni wuant uiwcd yn y bvd i neb, ac os y cyfryw ag y darkmiweh chwi liwynt ydyw y gwyr a'u harfau, paham y demveh hwynt tu a dinx'.}^ eich llythyr i dynu cleddyf 0 dan cich Human Uhigol? a ydych chwi mor anobeithiol o hvydtk) vn cich yniosod- 1 iad, ag y gwaeddwch ar y cyfryw rai a hyn am gynor- thwy ? ond y gwirionedd yw, mal y cyfaddefwch eich hun mewn llythyr avail o'r eiddoch, cn bod yn cich euro yn ddidt'ugaredtl, ac yn eich llytliyrau nid ydych annhc- byg i'r cuwr Golia o Gath, YI1 meddwl dychrynu y gweiniaid drwy eu rhcgu yn enw eich duwiau; ond, cofiweh bob aniser fod offerynau gwaelion ar yr yn drcch na'r cedyrn yn v cytcHiorni. Pa gy<?wndcr Hkl "nodl ehwi' \,n  0 adael v Ü'thvl'enan sydd ynoch chwi ?n ?vwct???(1, o adael y Dythyrenau j allan, y gciiir myncd yniJaen i c'.iau, ymadrodd- j ion, a phclhan, heb ystyried y geHu- niyned yn ol hefyd, i 0 diauben i diaben, dieben, iJ^tien, a dim? chwi a ga- ) ddngwcli wr mcwlJ nn ;fran, er mwyn byw eicb hun mewn dichell fan Pierll, megis cymysgu bono a bono, yn air o un ysty.. ,.n aceniad; dyma hi yn y gair Myn, os rhaid ,'t! dangos pethau: pa wahaniaeth sydtl iddo yn ol eich llythyreg chwi yn Mynn gwr, Mynn gael, a I iin gafr? oni roddwch chwi bedair n yn y naill o lionynt, a chwech yn y lIall, a gwfieuthur gramma sum- vmmd'r cwbl yngbyd! ac wedi y ewbl, os bycl(I i chwi .ddai-llc-a ein llythyrau yn fanylach, yngwyneb pob rhwytitr a thramgwydd a allai gymmeryd lie, gofalwyd am NvarchglaNvdd digotiol, sef Geirlyfrau cyflawn o'r n a'r ng; neu ilanwcb chwi sacbaid o honynt eiclt bun yngwr un o'ch Uytbyraa er esponio pob gair ynddynt, ac yna bydd cymmaint cryglwy th 0 honynt ag arch Noe gynt, hawdd i bawb eu gweled. Dyma cbwi o'r diw- edd wedi codi clytiaith y Sais yii un ó'r ieithoedd dysg- edig, ac )11 lie dysgn cywion y cigfrain bvny 1 lefaru Cymracg loyw ian, fill y gwnai gwyr Mon gynt, yn rhoddi i ni wers oddiwrtbynt hwy! ond yr wyf yn credu mai dyma y cvnllun y cewch ftvyaf o vsgoleigion ato o ufl a gynygiasoch eto yn erbyti gwyr Mon sum- mum bonum. Y mae ambclI nn o'r Cymry yn wr egwan feddwl, ofnas ddychymygol, ac er cii bod yn gyffredin yn bob! ncrthol, ac asgwiri pob cymal yn ddwbl, er I hyny ambell un o honynt a lescâ, a gryn yn ei arau, ac I a bendrona yn ei ymenydd, gan waeddi ar ei gymydog I i roddi cymal clyn g\Vydd i mewn, a phenglog arall o dan y croen, at y rhai sydd ganddo yn bared pa un a I ydyw Myrddin felly mewn gwirionedd ai peidio, ni wn i, ac ni'm dawr ycUwaith. Chwi a gyfaddefwch mai tyn yw tyn, ag un n; ac wedi hyny dywedwch fod haner etfaith y tynu yn cael ei yspeiJio heb n arall ati; atolwg, 1 a oes y fath etiaith gan yr n yma yn ei thyaiadau tebyg iilr gareg dynu, ac i wncathur dfn 0 tyn ? os feliv, go- ¡ bcidiiafo a^la%i yr n allan, y dowch cliwi yn (Myn liy- naws hawdd eich trin, yn 11c gwr tyn atrywiog: acen- 1 wch y gair tyn yngwydd cich cyfeillion, yn eich ilordd eich bun, a chedwchyr un aceniad iddoar 01 chwanegu yr n ato, pa fodd y swnia ef, ai tynu ai yute tyirti? ond y niae .Li;en chwcdi yn dywedyd i ry w fachgen^gynicryd no ar ei ysgwyddau bob dydd, oni chynefinodd i'w m'- weddpan gynyddodd yn eidion niawr, ac a'r a tvit i, ar ei ysgwyddau y btines ei farw, er fod pa'wb ereill yn nietbu ei cfdal ddiwVrtod, tebvg i'r nioddy delir y lly- thyreinaii dwyûl, cV bafcli i bawb ereill, geiiyeti chwi y dyddiau hyn. Pa leolau grainadeg sydd genych yn erbyn i'r arddodiad yn i fod yn gy ffinsawdd ag enw cadarn neu enw gwall? mi welais gaii wN-r O-Ysgetti, yn y dull y 111a, yngh?jd, ynghylch, ynghyivh, ond 16s wi th l'a- madeg y nieddyiiwch esponio gwreiddin a tharddiad geiriau, oiiid 11a etyb y gwyr mai Cyd, &c. y gwreidd- air, ac os er mwy 11 crogi 1111 ng wrth gynffon y naill, ac ngarall w-rth ben y Uall, y cedwirbwy oddiwrth en gi- lydd, buddioi tyddai cact rhyw grog-gebystr lhwng yr J' .J ,) boll eirrau cyfansawdd tir wahan, megis ang nghawr, yng riglmn, yn He angawr ac yngan, a'r b. lie- fyd, pa fodd y mae yr atddcdiad yT) wrciddioi, ai yn, [ ym, neu yng? Eithr nid oes arnaf cisi-an bod yn ang- hymedro-1, namyned i bellafoedd o unochv, ond derbvn yn garedig vmddi'ffyniad o nil cwr, a diwygiad o'r cwr arall, yn y pethau amIwg i ba\vb yn ol iiiittii. yr iaith. Dynm ni wiwaith eto wedi dyfod at y Pen, a sain dy. di-, dwlc! Mr. Myrddiii, mewn gwirionedd a syniudas- och chwi y rhwystrau al' c-icliflor(ld yn y fan hon? y mae yn drueni fod ofn Cymrwg arnoch 5 tiell VI) In ti ach 'oni chAanegwch chwi hXvvnt yn yr engraifft a rod dwell I o'r g>: iriati dychwelyd, 'dyti-t!(!yd _ca-iiv-s yn y l'hai hVIl swnki nn o'r ddwy y megys 11; ac yn yu, ydyVv, rhyw, I ?, 3 S u; tC Vii y?i- t tkyb-cii-, a dylyn, yn ami megys i; a fedrweh chwi iteb neu .ylte a fedrweh chwi dfewi ? ac os nid y dall a'r doff 1 ydych cbwi) pwy a'ch cynyrfodd i, iieii a roes achos i chwi i firomi ? Darllenais eich Uythyrau drosodd ) gyda boddloui uydd am a glyWch genyf cyn diweddu, j ires i chwi ddiystyru gWyr 310t, 011) ac yna dechreti ai- nafin-au yn beys-olyot am hyny deonglwch clnvi hwynt fal y mynoch) a ni a'u hysgrifenwn hwynt yn 01 nertit ac ystyr pen a ciloi-a* v gair, canys ni wiw i ni ddangos Pen i'r bobl, acar yr an pryd dyvvedyd Wrthynt, Dyna Ddi-btii) a hwy thau'a gVvcled pen a chynffon 3 u y fan. barliaii yit ein Rhifyn ncsaf.J

.At G Y110 EDD WR SER EX GOMER.-I

AT GYIIOEDDWR SEREN GOMER.

ACHVVYXIAD Y BIBL. '

[No title]

MAllCIINADOEDIX l - οΏΌI I

Advertising