ο»Ώ Rhai ffeithiau yriglyn a tlechreuad yr achos Methodist \idd yn nhref Pwllheli a'r Cylch.|1913-02-19|Yr Udgorn - Welsh Newspapers Online
Hide Articles List

13 articles on this Page

Advertising

NODION A HANESION.

Advertising

- - - - - - -- - - - -Nil"…

IAthraw Ysgol Amaethyddol…

Mam yn Canfod ei Phlant I…

[No title]

Cymanfa Ddirwestol Gwynedd.\…

Ein Cyfeiilion yn Nghasrnarfon.…

-I Undeb Ysgolion Annibynv,…

Rhai ffeithiau yriglyn a tlechreuad…

News
Cite
Share

Rhai ffeithiau yriglyn a tlechreuad yr achos Methodist \idd yn nhref Pwllheli a'r Cylch. fPapur a ddarllen wyd mewn cyfarfod ym Mhenlan, yn rhoddi hanes dech- reuad Ymneillduaeth ym Mhwllheli a'r Cylch, gan y Parch. T. Wiliiams, The Elms, PwHheli j, Parhad o'r rhifvn diweddaf. I '.t! i dd >. ;lh y newydd f>xl Morgan GruiTydd wedi marw yn y carchar, a bod y rhai oedd gydag- ef wedi eu rhydd- hau, mentrodd Hugh Thomas wneud ei ymddangosiad. Mewn cysylltiad a'r s yn y Lonfudr neu gape! y Dinas y treuliodd 1-1 II g h Thomas ei oes gref- yddol Dyrnwr tlawd ydoedd yn Mad- ryn Isaf. Arferai ddod yn fynych i Gape! Deugorn i bregethu, a byddai yn dod a thamaid yn ei boced i'w fwyta. Ar ol gorphen pregethu a bwyta ei damaicl hara gyda llymaid o laeth poeth, ei unig gydnabyddiaeth am ci latur, dychwelai yn ol yn galonog yn ei ddwy glocsen. Er mwyn y bobl ieuainc rhoddwn en- graifTt o'i dduli yn pregethu, yn ol ad- roddiad yr hen wr y cyfeiriwyd ato, yr hwn fu yn ei wrando. Ei destyn y tro hwn ydoedd: "Ar yr annuwiolion y gvvlawia efe faglau, tan a brwmstan." 4 Wei, fy mhobl bach i, y mae y testyn yn yr unfed Sallll ar ddeg. Y mae y fTagiau fydd ar ochr y bryniau yna weithiau yn tawr iawn, ac yn ymddan- gos yn ddychrynllyd iawn. Ffaglau, ac nid mag lau, yn ol ei syniad ef. Ond, meddai, beth pe gwelech chwi ftaglau fel yna yn cael eu gwiawio ar y byd yma? Beth wnaech chwi fy mhobl an- wyl i ? Wei, y mae hi yn siwr o ddyfod. Efe a vvlawia. Cofiwch Duw ydyw yr Etc yma. Mi ddywedaf i chwi hetyd ar bwy y disgyn y ffaglau tan,—ar yr an- nuwiolion. Wei pwy meddwch chwi I yetyw y rhai hyny ? Y rhai syi-d yn halogi y Sabbathau ydynt, trwy roddi ceiliogod i ymladd taflu niaen a thros- ol chwareu tenis cymeryd enw Duw yn o fer, a mwy na mwy o bechodau hyllion eraill,-a chofiwch, fy mhobl i, y mae yn rhaid eu gadael i gyd ac onide rhaid dioddef y gafod, ic y gafod nad eiff hi byth yn hindda. Cofiwch hefyd nad oes dim to ar y byi ynta, mw y na, ar ddisti-ytv i rwystro tan Duw i lawr. Mor wir y gwlawia ete ai y byd annuvviol eto a'i fod wedi gwiawio ar Sodom a Gomorah gynt ond os deu- wch chwi yn awr i adael eich pechodau, ac addoli Ouw, mewn gwir ufudd-dod a pharch i'w orchmynion, cewch do aur uwch eicli penau, na ddaw na dvvr na t',iati drwyddo yn dragywydd. Y mae Duw wrth ei fodd yn maddeu,—yn maddeu i'r annuwiol ac yn cyfartod a'r penaf o bechaduriaid ar y cauad aur, sef y drugareddfa. Cofiwch, fy mhobl i, y mae'r (6 aur rhwng y saint a melldithion y gyfraith am byth.' Dyna i chwi ddarn o bregeth hen ddyrnwr heb gael diwrnod o ysgol erioed. Bu amryw o frodyr o'r Dehsudir j hefyd yn pregcthu yn Capel Deugorn, megis Daniel Rowlands, Llangeitho Dafydd Morris, Lledrod, Sir Abertdfi, a Davies, Cyntil, Sir Gaerfyrddin. Williittiis Pantycelyn a Peter Williams yn y gymdogaeth yn y cyfwng hwn, ond dewisasant nwy bregethu yn y dref, ar yr heol with y ty a elwid y College, yn hytrach nag yn Capel Deugorn. Ni fuwyd yn hir ar ol hyn cyn symud i'r dref i bregethu. Ceisiwyd eu rhwystro gan rai teuluoedd, ond methiant fu eu holl ystryw. Yn y flwyddyn 1781, trwy ymdrech dau o frodyr, set John Thomas a John Roberts (Sion Lleyn), y ddau thenor cyntat gyda'r Methodistiaid yn y dref, caed addoldv mewn lie o'r enw Pen- mount. Ty anedd oedd y capel cyntaf, wedi ei helaethu a'i gyfaddasu i fod yn lie addoliad. Safai wrth ochr lie y mae y capel presenol. Ymhen ugain mlyn- edd, sef 1801, bu raid ei helaethu yn gymaint arall, gan fod yr eglwys ar wahan i'r gynulleidta yn rhifo go. Bu John Thomas farw cyn adeiladu y capel hwnw, a bu John Roberts farw ymhen i6eg mlynedd ar ol ei adeiladu, ac y mae gweddillion y brodyr ffyddlon hyn yn gorwedd yn ymyl eu gilydd yn myn- went Deneio. Gwnaed ymgais gan y brodyr hyn hefyd i séydlu Y sgol Sab- bothol yn yr ardal ddwy neu dair blynedd cyn i Mr. Charles ymune a'r Methodistiaid, a chawsant eu herlid yn ffyrnig gan yr awdurdodau Eglwysig am hyny. Un o'r erlidwyr oedd cloch- ydd Llannor. Cyfansoddodd hwn wawd- gerdd er diiorni prif bregethwyr Cymru, yr hon a alvvai yn Ldcrhide Moryan y Ooyrur, un o'r hen bregethwyr y cyfeir- iwyd ato eisoes. Derbyniodd y clochydd lawer iawn o arian am y gan isel hon. Casglwyd deg gini a deugain iddo mewn cyfarfod o toneddigion yn Bodfel,-ond nid oes fawr o fendith ar wobr anghyf- iawnder. Aeth yn ddrwg rhwng y j clochydd a'i feistr, y Canghellor Owen. PILI y ddau yn ymladd yn y fynwent, it cliatodd y clochydd ei ddiswyddo, a bu farw yn dlawd a thruenus. Poenid y Canghellor hefyd gan wraig nwydwyllt a chythreulig o'r enw Dorothy Ellis, neu Dortl Ddu fel y llusenwyd hi. Cy- > huddai hon ef ymhob man o bechodau gwarthus. Effeithiodd hyn ar ei iechyd, j a bu farw yn lied fuan, ac aed ag ef i yn ol ei ddymuniad i Lanidloes i'w gladdu, rliag i'r wraig hon yn ol ei bygythiad amharchu ei tedd ef. Ond mynodd wneuthur hyny trwy gerdded yr holl ffordd i Lanidloes, (i w bath-iu).

- _.- - - - - - - Y TRYCHINEB…

Y Trengholiad ar Gorff Trevanion.