Hide Articles List

12 articles on this Page

Advertising

AT EIN GOHEBWYR. \

NOD!ON A HANESION.

ETHOLIAD DERRY.

-o - Y TIR AR BOBL.

Yr Egtwys ag sydd yn Eisieu,

--u-Cyhuddo o Gano Gwn h€…

Ei Chicio ! Farwotaeth

Dechreuad Ymneillduaeth ym…

News
Cite
Share

Dechreuad Ymneillduaeth ym MhwHheH. CYFARFOD ARBENtG YM MHENLAN. (Parhad o'r rhifyn di\\eddat). BEDYDD\\ YR.-Cafwyd hanes yr en- wad hwn gan y Parch. Henry Rees. SyiwoddfodHarriVI! wedigaiwy! Bedyddwyr yn "pestUent teHows." Dywedodd tod tua 6,000,000 o Fedydd- wyr yn yr Amerig. Gan yr enwad hwn, meddai, y mae y capet hynaf yn y w )ad. Yn Hill CHnfe, miittir a haner o War- rington, mae mynwent ag ynddi garreg fedd, a'r nwyddyn 1357 wedi ei gerflo ami D'edir tod \!orga!i Dwyd wedi hedyddio tair gwraig yn afon y 'Berch. Mae yr hanes cyntat am Fedyddwyr L)eyn yn Ty'ndonen. Cenhadon o'r De oedd y rhai ddechreuodd gyntaf yn y Gogtedd Bu John Evans, Gilfowyr, yn prege !iu mown rhan o Leyn. Gwnaeth ei bwtpud yn ymyt llyn er mwyn bod yn gyfleus i fedyddio y saw! argyhoeddid dan ei weinidogaeth. Wi))iam Croom oedd un o'r dychwei- edtgion. Cyfansoddodd emyn ar y Beib), a clivfe;a: at y Gyrrot S:r;daldd fet wedi ei rhoddi gan Dduw i ddyn "I'w thrin ac nid i'w throi." Cafodd y Bedyddwyr ryddid I bregethu ym Mhenlan yn achiysurot. William Goodman oedd un o'r Bedyddwyr cyntaf yn y dref. Ganwyd efyn 1745. Cafodd addys yn nghokg y dref. Bu yn ath- raw ysgo) yn Hanarmon a'r Garn, &c. Efe oedd athraw John WiUiams,âcym- eriad hynod yn y cyfnod hwnw. Un ara)) fu yn amtwg gyda'r 3edyddwyr oedd John Pritchard. Vr oedd ei deutu yn ae)udau yn Nghapel HRtyg. Efe oedd athraw cyntaf yr Ysgo) Su! yn y Gogiedd. Mae rhai o'i ddisgynyddion ynydrefheddyw. Pathadoegtwysy 'Berch oedd eglwys Pw!the!i. Cymer- wyd ty gwag, perthynoi i Marc y !)inwr. gadw gwasanaeth ynddo. Ymunwyd a'r achos gan Owen Owens, brawd Dewi Wyn, a Wi!am Jones, Bryn Hyfryd. Rhai o weinidogion y Bed- yddwyr ym Mhwt!he)i oedd John Jenkins, Morris Williams-un sydyn ei symudiadau oedd yr olaf. Gadawai ei egtwys heh rybudd, a deuai yn 01 atynt drachefn. Lewis Jones oedd weinidog arall. Gwnaeth )yfr emynau. Yr oedd !)yfr emynau hetyd o waith Robert Jones, L!an!)y{ni, yn caci ei arfer y pryd hwnw. Aeth Robert Jones I gupet netHduot un tro, a phan welodd mai; Hyfr emynau Lewis Jones oedd gan- ddynt, tanodd ef o'r neiHdu, a rhoddodd e'DynaHano'ieiddoeihun!' Sytwodd Mr. Rees wrth de'fynu mai ein perygt heddyw ydyw i tydanrwydd ein crefydd ddweyd ar ei dytnder. WESLEYAiD.âCynrychioiid yr enwad hwn gan y Parch. D. Thcma: Sytwodd mai hwn oedd yr enwad leuengaf yn y dref ac yn Nghymru. Dechreuodd y Bedyddwyr yn Nghymru yn !G33. yr N 3 y r Anmbynwyr yn 1639, y M ethodistiaid yn 1736, a'r Wcs)eyaid yn )8oo. Pan ddaeth y Wesieyaid < Gymru gyntaf yr oedd y tri enwad araH a'r EgJwys W)ado! yn meddu 108,000 o ae!odau, tra yr oedd y bob!cgacth yn 587,000. Dywedodd Mr. Thomas tod hyn yn dangos fod gwir angen am y Wcsieyaid pan ddaethant I Gymru gyntaf! Dyn ieuanc' o'r enw Edward Jones, Math- afarn, Dyn'ryn Clwyd, tu yn gyfrwng i gychwyn yr enwad yn y w!ad hon. Bu yn Ltoegr am ysbaid, a daeth yn 01 gyda'r bwriad o ddwyn Wesieyaeth i'w udal ei hun. Gwnaeth hyny trwy sef- ydlu egtwys yn Rhuthyn yn 1800. Yn 1802 daeth i Bwllheli i bregethu. Caf- odd groesaw yn Mhenlan Fawr. Pre- gethodd mewn ystafeH yno, ac ymunodd wyth a'r Wes!eyaid. Mewn bragdy yn Mhentre Poeth (North Street) y bu yr wyth ae)od yn cyna) gwasanaeth am dair biynedd. Adeitadwyd y capel cyntaf yn y fan lie y mae y Ffactri yn awr. Cludwyd y ceryg mewn cwch o Lanbedrog. Costiodd y capei presenol oddeutu I ,soap. Cychwynwyd achosion ereinyn Hanbedrog, Mynytho, Rhiw, Netyn, a manau ereill. Yr oedd tri mab Hain-y-goetre, Dannor, yn perthyn i'r achos Westeyaidd yn y dref. Un o honyntoedd Hugh Hughes, taid y di- weddar Barch Hugh Price Hughes, fu mor enwog yn ei ddydd, ac a tu o was- anaeth anfesuradwy i eg)wys Dduw yn Lloegr. Yn ystod y cyfarfod gwnaed casg!iad tuag at gynorthwyo y tiodion. Terfyn- wyd drwy weddi gany Parch. John Hughes, B.A., B.D., Saiem. Tehnlai pawb fod yr oti o'r anerchiad- au yn ddyddorot ac adeiladol iaw n. Mae y cyfarfod uchod yn sicr o fod yn sym- bytiad newydd i YmneiHtuaeth yn ein tref. Fel yr oedd yr afon yn ngardd Eden yn ymranu yn bedair caingc, bydded i'r pedwar enwad yn Nghymru ddyfrhau y tir sanctaidd yn ngardd yr Arglwydd, let y byddo pren y bywyd yn tyfu ac yn nrwyth)oni, a'i gangau yn ymiedu ac yn carlo bendith i bob calon. Ar ran Cyngoryr Eglwysi Rhyddion, D. W. ROBERTS, I, Ysgrifenydd. I

Damwain Angeuol ynI Chwaret…

Cyngor Trefo! Pw!!he!t.

Cwmni Yswiriol y " Mutua!…