CWRS Y RHYFEL.|1917-01-02|Y Genedl - Welsh Newspapers Online
Hide Articles List

21 articles on this Page

I PLANT ARFFERM. I

SOSIALWYR FFRAINC.

Advertising

TYRCHOiD YN SIR &AERNAR.FON.

CWRS Y RHYFEL.

News
Cite
Share

CWRS Y RHYFEL. ADOL YGIAD YR WYTHNOS NEWYDDION DA A DKWG. IN OL 1 WLEDYUD Y B LIBL. 0 DAN HYD BEERSEBA. DlKiiELWCH RUIAIA A GROEG. 0 Uuwaitdi eto mae canoibwynt dyddordeb y Rhyfel wedi ei newid. Ag eithllORumdm- ia, ile y mae petliau yn parliau yn dywyll iawii, lX" ledydd y Beibl sydd yn tynnu llyg- aid pa wi) V 11 dilyn cwr", y Rhyfel. Ac mae cykh y bywiogrwydid miiwrol ad-new- yddol hwn yn eangach nag y bu o bosibl ai1 unriiiyw udeg o'r blaen er dechi'tiu y Rihyfel. Ymestyiia o Ardd Eden a Gwad Durai ar y najil giNx-i., hyd yr Aifft a Pliiarthaui Iiiibya mewn cwrr arall, ac ymlaen trwy Wlad: Canaan a Sp-ia hyd Padan Aram mewin cwrx aiali. 3Ni bu telly ei- deehreu v Rhyfel iaeS y gwaed yn medcki mwy o ddydÃ¥Ãrdeb i ddedliaid yr Y s-gol Sul. 'Os medrant leoli ar y Map V-'grythvrol yr enwau diiweddair a roddir ar leoedd Beiblaidd clyfuliefix y dydd- ordeb a'r addypg iddynt. I O DAN HYD YN BEERSEBA. Geltiir rJweyJ fod digwyddiadau y RhyfeL yr wytlinos a aeth heibio yn cyrraedd yn llytiirennol o "Dan hyd Beei^eba a Gileod. Fel y cofia plant yr Ysgol Sul safai Ditu ar gwrr gogleddol gwlad Canaan, a Beer Seba ar y owrr deheuol iddi. in y. dldau gwiT mae iWhgyji Ysgolion Sul Cym- I ru wedi bod yn ymladd.âa-c yn en,nild-Ltir hyd yr wythnos ddiweddaf. f BETH YW YR AIFFT ? Camgyiueriad tra cliyffredin yw tybiod mai Caixiias Suez a'r Mor Coch yw> tea'iyn cyffiniauV Aifft tua'r dwyrain. Y Mun Coch odd y terfyn -yi-it-ithr nid felly yn, awr. (Siiif Camlas Suez, a rhan ogleddol y Mor CÃdl, heddyw nid ar derfyimau gwlad yr Aifn., ond vn yr Aifft. Y Tv»rc oedd hia'r Aifft; efe heddyw bia Gwlad Canaan. RJiwng Gwlad Canaan a'r Mor COdl mae Anialwch Sur, Anialwch. Paran., Anialweih Seir, ac Anialiwoh Sin. Ar (teffjTi gi-,rlk-A-inol y cyntaf a r olaf o'r ped- war Antaiwch hwn y mae y fraich orUewmol. o'r Mor Coch. Cyfrifir rhan fawr o Anial- wch. Sxir fel yn eiddo'r Aifft. El Axish, ar lam Mor v c'allold ir, ar gwrr Anialwch Sin, a 70 milltir o Port Said a Cliamlas Suez. rv. t<ea'fyn tiiriogaeth yr Aifft.. Os tvnnir 1.1inell unionsyth o El Arisih hyd tua Jieiiofa N'i.««i lie v cododd Moses a'llor i'r Arglwwd ar ol baddugoliaetih fawr Josua ar yr Ajnateeiaid, bvdd yn agos i'r ffin rhwng tirioga.et1¡ vr Aifft a ihiriogaeth y Twrc ym I BUDDI Gold AETH ANIALWCH II SUR. Y dan: gwladâAnialwch gan mwyafâ | yhjwng y HincU hon a glan v Mor Coch, teydd j wpd,i boci yn fa-es pob cad rhwng y Twrc a Ptirydair. yn ymosodiadu v gel\l1 ar yr Aifft; er dechmi y MIN-fel. Eiddo'r AifPt-hyiiy 1 yw yn ymarferol eiddo Pr'd'ain-vdoeddi Jill ) AriA livd nes at ymunodd Twa-ci gyda Ger- nKini i'n herbyn ni d'dwv flyn-edd yn ol. Pan I dd,totli y Twrc allan i'n herbyn, cymerodd" El Ar,.«>: oddiarnom, ac yn llaw v Twrc y ba y TI c-, dwv flvnedd hyd V5* wytlhnos ddi- weddaf pan yr enillwyd v lie yn ol gen.n^vrn âa be "I'^s'n Cymru lawer ohonynt- ar flaen y frwydr. v 0 FFYNON MOSES I ELATH. I Os 'tdrvehir ar y Map gwelir fod rhan og- ltd'd<ol y Mor Coch yn i hannu yn ddau gul- for neu ddwy forgainc, a elw,ir Morgaino Suez (i'1' giorllewin) a Morgainc Akabia (i'r dwyrai.n). Tua phen uchaf Moigamc Suez (inewn mann a orchuddir heddyw gam Gam- laA Suez), y ci'oesodd yr Israeliaad y Moi4 Coch, yr hwn, yn nyddiau Mc^ets a ymes- tynai yn uwch i fyrty ac yn nes i For y Can- oldir nag yi ceir heddyw. Ar lann Mor- gai'nc Suez yn ei chwrr uchaf y saif Moser- oth (a ebvir hyd heddyw yn1 Ffynon Moses), ae ychydig yn is i'r dehan, oeir Elim a. Marah. Os tynnir llinell iinionaNAb ar draws Vt an1 o Ffvnon Moses tua i' dwvrain, tery gwrr gogled'dol y Morgawc arall, Mor- gainc- Aka-ham. Ar gwrr uohaf y Morgainc ytixa m.'n1 tref Akabahâa hon yw Eilath Llyfr Exodt-s. RHEi LFFYRDD YR ANIALWCH. DangJio6wyd droion yn yr erthyglau hyn bwysigrwydd nvawr rheiLffyrdd yn y rhyfeli prit^sennol. Dysgodd Germani hyn i'r Twrc, a dari'n iddo ynt-au, er mwyn eltido ei fydd- iri,w,dci a u cyfarpar yn ein herbyn ni yn yr Aifft, estyn Hindi ei mlffyrdd yng Ngwlad Canaa; i gyfeiriad y Mor Coch, a'r Aifflt. Dfengy. y Map fod un gangen o feilffordd y Tsrt-rc yn l'hedeg o Jerusalem i Akabah (EiiaUii, a chan vn drachefn yn rhedeg o lujiio g<n'lliaw Cades Baa-nea yn gyfoclu'og a'r liwyb- ë gymerody Abraham gynt pan yn gyimi<! o Sichem i'r Aifft "ar hyd ffordid, Srir. GeniI" ment-ro dweyd yn awr yr hyn na (than'«t<,id ei hyepysu cyti vi-tra, ac nad oos' neb. byd y gwn, wedi ei gyhoeddi o'r blaen, fod Pvydain hithau wedi bod yn adeIladu nheiiffwdd yn yr anialwch i gliido ei Byddin ,'i'i CSivfarpar hithau i gvfarfod y Twrc ar ei dir & hun. Gwn am feehgyn _sgol:on Sy-I C\mrv. svdd wedi bod yn gotiod "sleepers" a r'ht.iH:i i lawr i'r rheilffyrdld hyn yn y man- nau bu Miriam a'i llancesi yn canu can budn/cgoliaetih Cenedl Israel wrth weled- boddi o Pharaoh a'i Fyddin Yl1 y Mor Coch, ac rr" n mannau lie bn Abraham a Sara ei- wrair" vn -Irer-syllu wrth fynd a dod o Sich- efti i'I -.VifTt buont vn se^H ar v man y bn a Hur vn dal breiieliiaii Moses pan of",ld ,f,4lUa a gwyr ieuaine Israel yn ymladd a'r Amaleciaid. Nid oedd na- rhychddrpll, na. m..gnel na bwledfi na bom. ym mrwydr Joeiia i'r Amalecitaidâond defnyddid hwvnt, yn brwydro yr wy-thnos ddiweddaf yn El A ri sih. BRWYDR EL ARISH. I R'Joyltngol'iae't.ih nodedig a ph-.sig oedd El Arish i ni. Tref fechan o rhwng d-wv thair mil o boblogaeth ydyw, ond yr o.)(lr. yn "bencadlys Bvddin Twrcii sydd wedi bod res dwy lfyi>edd' yn ddiraen yn ystlvs ein Byddin ni .yn yr AiiTt. 0 El Arish y orchwvna-i v byddinoedd oedd v vmosod ar Port Said, a Rnez, a'r Cam la- fiiwr. Ond vmcsododd y Prydieinwm* mor bendterfynol m'p -tiit;il buddugoliaeth lwvr yno, gan ladd a ofchvyfo, a ch^-men'd yn garoharnrion ddau c, bob tri o Fyddin T""vci ymgynu-lledio' yno. EHN! i n>vd a.r ol v lipill onn -n ffoi o El AT- is-h 'i a ahyfeirlad Seba i'r gogledd! ddwy rnin. BOMlO BEERSEBA. '?'n'wvd Beer Seba ei hun gan awyrenwyr Prydeiwiff. ?a? greu (hchrym ac a?ewyd ym Myddin Twrci ym.gynullcd? yno. R! ?n vn umg 0 symndiihd m?wr gan Fydd- in P'?-dain yn yr Aifft tua GwM Canaan ydb?d Brwvdr fawr Eil Arish a'r ymosod- j iad a: Beer Seba. Oddiwrth vr hatnes a geir am ys?arm?san llai a ymladdwyd vr wyth-. nos ddiwddaí amiwg yw fed ym n?yd Byd- m Pryd?m i ymJid y Twrc yn 11wyr ?lau o 'r tiriogaethau a ddlesgrifiwyd udhod, ac yna i. wneud ymo.od.iad pCllderfynol ar Wlad Can- aan ei hun. Un o ganijuiadau posibl y rhy- fel hwn felily all fod gwneud l ales-tuua oIL yMi rhan o diiffiogaethau yr Aifft ac felly o dan nawdd uniongyrchol lJr\cUmi. AN TU RI AETH AU A\YYREN WE. Adrodclir ystoii cPdigri yngiyn a'r ymoood- iad ai El Ai'ish. Miewn cysylltiad a gwaith y Fyddin yn y Dwyrain gmeiJJ: <k'lny<id lie!- aetb o. awjTen neillduol a elwir yn "Sosej' olherwydd ei ffurf hirgrwn. Yn crogi odd, tani y mae math o fasged iawr yn yr hon yr eiistedda gwyiiedydd i'r FyddSu. Rhwymir yr awyren ei hun wath y d-iattu- a rhaff gref. Codir. hi fel yr hen baliwns gynt diiwy ei lleaiwi a nwy. Esgy^ia i uchdw- cyfar-tal a g flyroru. O'l fasge,([ phen yr Wiyddfa yng Xghymru. O'i fasged yn yr awyr geiil y gwyliiedydd gaJifod holiJ, synitudiadttu y ddaaar isod dros gylch o tua deugain milltir o gwmpars. Hvspysi drwy delilifon yn ei fasged i a"'l>clurdoda.u'l' Fyddin bopeth a wtel o syni-udiadau'j- gelyji. Trannoet-h L fuddiugoliaeth El Ari&h, pan yr oedd y gwyliedjydd yn. ei fasged yn yr awyr, to-mxtd y rhaff a rwymai'r awyt'en wrth y dd-aear. Chwyiliai y gwynt o'r mor, gan ehwythu yr awyren felly i'r anialwcth- ac i gyfeiriad Byddin Twrci oedd yno yn gweffsyllu. Gan mai "Sosej" di-beiriant yd- oedd, ni fedrai'r gwylied'ydd druan, reoli dim ar symudLadau ei gerbyd, ac ai lie mynnai r gwynt ac nid lie y mynnaa ef. Pan wlwyd ef yn cael ei ehwythu i'r anialwch ac yn ymddangosdadol i ganol gwersyll y Twrc, gnvnaed pob ymdrech i'w achub. Cariamwyd ar ei 01 gan WTr mwrcdi, a chan wyr camelod cyflym, a rliedai'r bech- gyn oedd yn gwneud y rheilffordd oil i'w g",1w rhag syj-thio i daN,-ylawi- gelyn. "tuhr pan welodd milwyr Twrci y ddryoh- u>laeth ofnadwy yn dynesu tuag a-tynt yn yr awyr a'r gwyr meirch a'r milwyr cameiDd yn canlyn, llanwvd hwvnt a braw, a ffoisant bob un am ei einu)eg gan dafl-u eu harfau ymaith er Inwyn gallra rhedeg yn gyflvmach. Felly gyrrodd un gwr nioedd ar fFo Di;so,ynodd y "S??j" yn ddianaf, a chlud- wyd hi yn o? iiw ha-ngorfa ar gefnau'r cain- wyd blyn ol i-w ha.-ngt)rfa ar gefnau'r cam- ANGEL MARWOLAETH UWCH- BEN SYRIA. Tra un adran o filwyr Prydain yn ymoeod j/r die i BeeJ:seba, wele adian aiiall ahoni yn gwedthredu i'r gogledd i Dan, ac angel marw- olaeth yn ffurf awyrenwyr Pi-ydeinig yn hof- ran unm-liben Syria. Os edrychiii' ar y Ilap mwyaf diweddar, gwelir fod rhei'l-fTcirdd fawr yn awr yn rhedleg o Smyrna drwy Ephes-us, ychydig i'r gogledd o Tarsus, ac ymlaen drwy Ilaran--hen gar- trc-f Abrabam-i Bagdad. Heb fod yn pep- ell o Tardus 'ceir Cyffonld (Junctioo-i) fa.wr Adana, a tua dennaw milltir oddiyno, lie y croesodd yr Apostol Paul y mynyddoedd ar ei daith i Philipi, ceir pont fawsr ar y rhedi- ffordd. Ymosodwyd ar hon gan awyrenwyr Plydmnig yr wythnoe ddiwedidaf, a dinysitn- wyd hi. Hyd nes yr ail-adeiilediir hon dyna atalfa ar ymdaith Byddinoedd Twrci a Ger- mani rhwng Bagdad a Chaer Cjistienyn. Goly,ga hyn amddifadu'r gelyn yn Bagdad a Mesopotamia o'r cyfarpar a'r cymorfsh, a ar- ferent- gael. Yn y cyfamser mae milwyr Prydain ym Mesopotamia, ac yn arbenig ar gyffiniau Gw-astadedd Dura. yn gwneud haf- oc o'r gelyn ar lannau'r Tigris ynghymyd- ogieih Kut El Amara. DIRGEL\VCH RUMANIA A GROEG I Yn-thlit-h pethau anewiboniadwy y Rhyfe! rhaid cyfiif dirgelwch gorchfygiad Riunania, a dirgelwch ymddygiad hir ymaliliou6 Pryd ain a Ffrainc tuagat Groeg. Rhaid fydid i ni aros nes y t-erfyno y Rhyfel cyn y codir y He tin yn 11 wyr oddiar y dirgelion hyn. Tybiai pawb am Rumania ei bod hi yn barod i'r Thyfel pan ddaeth allan, ac y gol- ygai ei gwaith hi yn dod allan o'n tu ni ergyd marwol i Germani. Siomwyd pob dis- gwvliad. Erbyn heddyw m,ae y Tihan fwyaf o dir Rumania o dan dlraed y gelyn. Mae y gair yn hollol fod personau mewn swyddi o awdurdod yn Rumania wedi cael eu prynu gan Germani. Gwvddis hyd sicrwydd fod hyn TO wir am fwy nag un swyddog uch- el yn Rwsia. Pan ddwebhpwyd o hyd i'r tfeithian gan y Tsar, diiswyddwyd yt urdd- asiolion Uygredig hyn. Da fuafcai gennvf roi manylion am un o'r haneftion o'r llwgrwob- rwyaeth mwyaf gwartlius a fu erioed, ac y sydd yn esponi.o llawerâeithr ni chaniabeir ar hvn o brvd. Mae cyffelyb ddirgelwch ynglyn ag oed'iad anesboniadwy Prydain a Ffrainc i alw Bren- in Groeg a'i gyd-fr&dwyr i gyfiif am eu gweithnedoedd ar y dydd cyntaf o Ragfyr a ddessi-ifiwyd ei-soes yn y "Grenedl." Mae y "cadnaw" hwn. Bienin Groeg, vn parhan chwarae ei gastiau. tw}dlodi"US; ac awdurdod- au Prydain a Ffrainc yn dioddef pethau na odldefwvd eu cyffelyb gan v na-ill na'r Mail etr'ioed o'r blaen. Eithr mae y diwedd yn agos, a phan y da.w dichon y datgnddir y dir- gdlion oil.

FFYNHONATT OLEAV RUMANIA.

- - - - .- ; YN OL I RUMANIA.

I APELI BLWYDDYN NEWYDD.I

WEDI SUDDO 128 0I LONGAU.

FFRWYDRAD DIFRIFOL I YM MHORTH-Y-GEST.

PWYLLGOR APEL DEUDBAETII.

NODYN HEDDWCH I ARALL. i

EISTEDDFOD MACHNO I

[No title]

I--1 DIWEQDA j;t

DEWR FECHGYN . CYMRU.

AMERICA A BWYD.

UNDEB LLAFUR, GER-MANAIDD.

"DYDD GWYL LLOYD GEORGE.

Advertising

fcODIADAU-