Hide Articles List

12 articles on this Page

NODIADAU YR WYTHNOS.1

[DIOGELIR POB HAWLFRAINT.]…

EISTEDDFOD GENEDLAETHOL 1893.

G E I F R.

News
Cite
Share

G E I F R. (Parhad.) Ni a ddeuwn yn awr at ail ran ein testyn, Pa fodd i wneyd iddynt dalu ] Y mae'r cysgod a roddir iddynt., fel y dywed wyd yn barod, yn nn o'r prif ystyriaethau, yn gymmaint ag y rhaid iddo f"d yn rhydd oddi wrth rediad gwynt, ac yn sycli. Os i-hyw dair neu bedair yn unig o eifr a gedwir, gwell eu cylymu y uos, yn yr un modd ag y cylymir gwartheg, a gellir gwneyd hyn drwy stcrhau cadwyn fer, dyweder o daeuddeg neu bedair modfedd ar ddeg o hyd, wrth y wal, a bachyn wrth y pen arall i'w sicrhau yn hwylus wrth goler yr anifail. Os cedwir nifer mawr gwell eu cadw yn rhyddion, mewn rhyw beuty, neu adeilad cynhes, o gylch ochrau yr hwn, ac mown uchder o ryw bedair troedfedd a hanner o'r llawr y mae rhastalau gwair, barau y rhai ydynt mor agos i'w gilydd fel nas gellir tynu mwy o wair nag a fwyteir yn y man a'r He. Os gosodir y rhastalau yn is, fe wastreftir cryn swm o'r gwair. Y sarn goreit i'w osod ar y llawr yw mwswgl; lie nad yw hwn i'w gael, peth da i'w roddi o dan wellt yw haenen ysgafn o flawd llif gan y llynca'r gwlybaniaeth, a dyga ymaith gryn lawer o'r arogl anhyfryd. Gellir rhoddi dognau bychain o lafur, a cheir fod gwreidd-lysian yn rhai da i gynnyrchu llaeth. Y rhai goreu fel y cyfryw yw pytatws, a phan y gellir cael rhai man na ddefnyddir at amcanion y teulu, hwy a wnant fwyd iachus a rhad i eifr, ac nas gellir cael ei well i gynnyrchu llaeth. Mae llaeth bob atnser yn brin yn y gauaf, ac y mae yn beth doeth felly trefnu i'r geifr fwrw mynod yn yr hydref. Nid I- gwaith rhwydd bob amser yw hyn, ond fe ellir ei gyflawnu yn fynych drwy arfer doethineb yng nglyn ag ef. Ni wna geifr gwylltion ond dwyn un myn yn y flwyddynâyn y a xtij wyii-ond wedi ei dofi, ac yn neillduol os porthir hwy yn dda, hwy a ddygant fynod ar amcanion ereill. Mae rhai o honynt yn hwrw myn o ddeutu bob wyth mis, a gwyddys am rai hefyd wedi bwrw unarddeg o fynod (naw o ba rai a fagasant) mewn dwy flynedd a mis ond peth eithriadol iawn yw hyn. Os na bydd y niynod o ft-id da, y ff.rdd oreu tuag at iddynt dalu yw eu lladd pan yn bythefnos neu dair wythnos oed, ond os ceir eu bod yn werth eu magu, dylid eu gollwng gyda'r fam am wyth neu naw wythnos ac os niynir cael anifeiliaid gweddus iawn, gwell eu gollwng am beth amser yn chwaneg. Nis gellir gwncyd hyn lie byddir am gael y llaeth, os na fwydir y mynod a llaeth gwartheg o law, ac y mae y dull nlaf hwn yn un lied drafferthus, ac yn trethu gormod ar amynedd y rhan fwyaf. Nis gellir gwneyd ymenyn o'r fath oreu o laeth geifr, ond o'r ochr arall, mae'r caws a wneir o hono yn dra rhagorol. Rhoddwyd gwybodaeth sut i'w wneyd gan wahanol bapyrau newyddion o bryd i bryd, a phwy bynag a fynai ddefnyddio y llaeth sydd ganddo dros ben yn y ffordd hon, a gaiff ddigon o hyiforddiant mewn llyfr Seisnig adnabyddus a elwir The Booh of the Goat." Lie ni cheir cae cyfaddas, rhaid porthi yr afr yn y ty, ac ystyria llawer fod y dull hwn o borthi yu well na'r un arall. Yn sicr fe gedwir llawer o iSi'lft1 nemawr byth yn gweled dim ar r>h hwn, hw"y a"roddait&S ?",wn»o ansawdd gwell a mwy maefehlawn, na'r llawth a geir gan rai a fwydir a bwyd glas. Rhaid i'r I Z!1 6 geifr a borthir yn y ty gael llawer mwy o ddwfr 11 na'r rhai a gant fyned allan i'r cae, a cheir taw mwyaf oil o laeth a rydd gafr po fwyaf o ddwfr a roddir iddi. Dylidcadw yffaith hon mewn cof, a chynnyg dwfr fires o leiaf dair gwaich y dydd, cyn gynted ag y bo'r anifail wedi bwyta'r lIafur neu'r gwair, gan y ceir Ile yn fynych y gwrthodir y dwfr cyn neu yn ystod cyyiiiiieryd y bwyd, y traflyncir ef yn awchus cyn gynted ag y gorphenir a'r ymborth sych. Wrth fwyda yn y t1, fel ym mhob dull arall, rhaid cyfnewid y bwyd yn fynych, a'r ffordd oreu yw drwy roddi weithiau fwy weithiau llai o hono, ac amrywio y nathau o yd a ddefnyddir, Peth cymmeradwy iawn yw bwyd anifeiliaid Thorley wedi ei yyuwiysgu a'r ogor, ac y mae dernyn o halen wedi ei Nddi yn y rhastal yn hynod ddefnyddiol i'w cadw yn iach, ac hefyd yn foddion i greu syched yrddynt, ac felly, yn anuniongyrchol, achosi cynnpdd yn y swm o laeth a roddant. Mewn manau lie ceir divonedd o fes, fe geir en bod yn ymb>rth rhad a derbyniol iawn gan eifr, ond ni ddyid rhoddi gormodedd o hono, gan ei fod yn effeithi) i raddau ar y coluddion. Maent yn dra hoff hefrd c soeg, a cheir ei fod yn Hasol iawn os cymmyjgir ef ag ychydig o geirch neu flawd barlys. Net yw yn ddoeth i dori gwair yn fan i'w gymtiysgu a'r bwyd sych, gan y bydd i'r geifr bron yr ddieithr- iad droi a throsi y cymmysgedd wrth ge3io cael o hyd i'r llafur a fo ynddo, tra y gadawan y gwair man heb ei gyffwrdd, ac wrth wneyi hyn, fe wastreffir cryn swm o'r ddan gwell c lawer yw rhoddi y llafur a fo wedi ei falu trvyddo, neu cymmysgedd o lafur, yn bur ac ar ei bei ei hun, a phan y bwyteir hwn, gosod y gwair hb ei dori yn y rhastal Gellir dweyd gair neu ddau cyn tiynu ar y pwnc o arddangosfeydd geifr, Yn y blynyddau diweddaf mae diwygiad mawr i'w janfod yn ansawdd y geifr a ddangosir, a gtl}r gwneyd llawer yn ychwaneg pe byddai i bwyfgorau Ileol gymmeryd y mater mewn llaw. Matv- Gymdei- thas Eifr Frytanaidd wedi gwneyd R)wer yn y cyfeiriad yma, ac y mae llawer S-. aros i'w gyflawnu eto, a'r unig ffordd am dani Tv drwy i gyfeillion rod ii help llaw. A edrych ar y mater o safle arianol.fe geir y prawf dospeirth o eifr yn fwy llwydduinus, na llawer a welir yn awr ar restrau ein cymhithasau, tra fel mater o attyniad ychydig, os diirc bethau a dynaut fwy o ymwelwyr. Os caiateir y tanysyrifiadau dylid rhoi dospeirth i eifisbychod a mynod (hyny yw, geifr uwch law deidieg mis ac o dan ddwy flynedd heb erioed fwn myn), mynod gwryw » menyw, ond os gweh hyu yn ormod i ddechreu gellid gadael y d)spei,h i eifr bychain, a rhoddi un dosparth yn unig: fynod gwryw a menyw. Dylid cynnyg gwbrwyon gwerth ymgeisio am danynt, os amgen oycid i'r annogaeth i ddanfon anifail i'r arddauisfa yn ami gael ei gorbwyso gan yr ystyriaet fod y treuliau yn rhy diymion gyfcrbyn a':arian a gynnygir fel gwobrau, nid yw deg swlltt hugain fel gwobr gyntaf, a phymtheg fel ail yly ddau ddospeirth blaenaf yn ormod, tra os cnnygir gwobrwyon gwell fe geir y bydd i niftrr ym- geiswyr ddangos cynnydd cyfatebol.

DYFFRYN CLETTWR.

LLANDEILO. I'

LLANYMDDYFRI.

| CYFARFOD CYSTADLEUOL YSTRAD.

IN MEMORIAM.

A WELWCH CHWI "FI 1"

MOELFRE.

ANERCHIAD