Hide Articles List

12 articles on this Page

NODIADAU YR WYTHNOS.1

[DIOGELIR POB HAWLFRAINT.]…

News
Cite
Share

[DIOGELIR POB HAWLFRAINT.] PWNC YR EGLWYS SEFYDLEDIG PA FODD I YMDRIN AG EF. PENNon LIU. "NiD YVYW ESGOBION AC OFJFBIKIAID YR EGLWY8 SEFYDLEDIG YN SIARAD ALLAN AC YN CKISIO ARWAIN Y GENEDL MEWN PERTHYNAS I BRIF gWESTIYNAU POLITICAIDD Y DYDO." Y fteithial1 ydynt, gati fod yr Eglwys yn gweinidogaethu i bobl o bob credo wleidyddol, ystyria ef yn ddoethineb i gyfyngu ei hymdrechion mor bell ag sydd bosibl o fewn cylch pendant maes ei gwaith ysbrydol, er hyrwyddo ei chenadaeth uwchaf o dangnefedd ac ewyllys da, ym mysg dynion o wahanol olygiadau. Nid ei chenadaeth hi ydyw beirniadu a chondemnio ymddygiad unrhyw Weinyddiaeth ar ryw bynciau cenedlaethol tywyll a dyryslyd, nac i daflu ei dylanwad i chwareule teifysg a dadl o blald unrhyw barti gwleidyddol yng nghylch unrhyw fesur fydd yn effeithio ar ddeddfwriaeth wladol neu dramor. Nid oes angen am i'w hesgobion a'i hoffeiriaid i fyned me.vn i'r fath ymrysonau sydd yn amgylchynedig ag awyrgylch rhagfarn, nwyd, a chwerwder yshryd. Gall (ac mae) aelodau lleygol yr Eglwys gynnrychioli yr Eglwys ar bob pwnc gwleidyddol. Oddi eithr mewn cwestiynau mewn petthynas i'r hyn sydd yn iawn neu ddim yn iawn yn cyffwrdd a eiirefydd ac a'r Eglwys, ystyria yr esgobion a'r offeiriaid yn gallineb i ymwrthod a chynnwrf ymryonau gwleidyddol ar fateion gwleidyddol cyffredinol. Fel na byddo iddynt yn ddiachos rwy-tro gwaith Crist a'i Eglwys, trwy wneyd tangnefedd ym mysg dynion yn beth estronol gyda gwahanol olygiadau a nwydau gwyllt, eu nerth o barthed cynhyrfiadau gwleidyddol, ydyw eistedd yn llonydd." Pan fo dynion yn beio yr esgobion a'r offeiriaid am beidio taflu eu hunain i ymrysonfeydd politicaidd, yr hyn y beir hwynt yn wirioneddol am dano ydyw,âuid am eu bod hwy, yr esgobion a'r offeiriaid ddim yn siarad allan ar bynciau gwleidyddol, ond am nad ydynt yn siarad o blaid ac er hyrwyddiad eu golygiadau neillduol hwy. Yn wir, pe gwnai esgobion ac offeiriaid gymmeryd rhan mewn cynhyrfiadau ywleidyddol, ddim yn unol a golygiadau y rhai a'i beiant, hwynt-hwy fyddai'r rhai cyntaf i'w condemnio am adael cylch ei gwaith ysbrydol, ac am wthio eu hunain i arena cynhwrf gwleidyddnl. Y mae yn eithaf gwybyddus hyd yn oed yn awr trwy yr holl wlad, os a esgob neu offeiriad, allan oà ffordd fel dinesydd i gymmeryd rhan briodol mewn dadl ar unrhyw bwnc gwleidyddol, y bydd gwrthwynebwyr yr Eglwys, cs digwydd iddo beidto cydweled a'u golygiadau, yn siwr o'i fygylu a i fraudio fel esgob neu offeiriad gwleid- yddol, a gwnant eu goreu i'w grochlefain i lawr, a dileu ei ddylanwad. PENNOD LIV. Y MAE YR EGLWYS YN SEFYLL YN ERBYN POB AMCANIONMAWR ER DLWYGIADAU CESEDLAETOOL (NATIONAL REFORM)."âY gwirionedd yw, mae gelynion yr Eglwys yn cymmeryd arnynt maent hwy yn unig ydyw y gwir ddiwygwyrâfod y symmudiadau maent hwy yn arwain yn symmud- iadau er gwir ddiwygiad cenedlaethol, ac fod y mesurau maent hwy yn gefuogi yn wirioneddol er gwir gynnydd a dyrchafiad y werin Nid oes ganddynt amynedd at, na g«>ddefgarwch i bobl feddyliant yn wahanol. Mac gelynion yr Eglwys bob amser yn defiinio gwrthwynebrwydd yr Eglwys iddynt felgwrthwynebrwydd i fuddiannau y werin. Cymmerant arnynt i siarad yn enw pobl Lloegr a Chymru, ond mae eu gelyniaeth at yr Eglwys pymmaint fel o'r braidd y callia- tant iddi siarad yn enw ei haelodau ei hun, sydd yn gwneyd i fyny fwy na dwy ran o dair o hyd yn oed Gristionoion proffesedig Lloegr a Chymru. Fel y tystiolaetha hanesiaeth, mae yr Eelwys yn wastad wedi bod o blaid gwir ddiwygiad y genedl a gwir lesiant y werin. Uymmerer er enghraifft ei hymddygiad yn achos derbyniad Mr Bradlaugh yr Atheist i'r senedd, a'r cynnygiad i gyfreithioni priodas a chwaer gwraig y trancedigâgwrth- wynebodd yr Eglwys hyn, ond gwnaeth hyny er mwyn crefydd a chadwraeth purdeb, a dedwydd- wch cymdeithasol, ac felly, er gwir les y werin. Er hyny, mae gelynion yr Eglwys yn honi ei bod hi yn y pethau hyn yn sefyll yn erbyn diwygiad cenedlaethul. (h ydyw gwrthwynebwyr yr Eglwys yn dioddef oddi wrth unrhyw ddiffygion, gwyddant o leiaf pa fodd i wneyd rhyw ffug- ymhoniadau uchel, ac wrth siarad o'u plaid i arfer geiriau mawrion chwyddedig. PENNOD LV. "DYLAI YR EGLWYS GAEL EI DADSEFYDLU 0 HERWYDD EI BOD YN EUOG 0 ERLID YN YR AMSER A RTH HEIDW V ffoit.hiau ytay-rit, ui wnacui. j. Eglwys erioed erlid neb; y Wladwriaeth sydd wedi b td yn erlid. Ond hyd yn oed pe byddai yr Eglwys wedi bod yn erlid, rhyw reswm rhyfedd fyddai dweyd hynyna fel achos i ddad- sefydlu a dadwaddoli Eglwys y presennol. Gellid yr un mor uyfiawii gosbi dyn am gam weithred- oedd honedig rhyw ddynion sydd yn awr er ya llawer o amser wedi ymadael i roddi eu cyfrif olaf o fiaeii yr Hwn a'u barna a dedfryd uniawn, ac a rydd i bob dyn yn ol ei. weithredoedil. Yr un mor gyfiawn y gellid dal yr Anghydffurfwyr, t,Y I Crynwyr, ac ereill, yn gyfrifol am rysedd, erledigaethau a chreulonderal1 eu blaeuafiaid, ag ydyw dal y bresennol Eglwys Loegr yn gyfrifol am ddiffygion a gwallau y rhai oeddynt yn ei chorlan. Y mae yn destyn syudod a gufid fod dynion cyhoeedus a blaenllaw fel llawer sydd genym yn awr mewn golw, yn eu >g o wneyd haeriadau mor anghywir pC o gymmeryd golwg mor gyfyngedigar hanesiaeth Eglwysig ar y pwnc yma, fel pan yn siarad am y gweinidogion drowd allan 1862, ymddangosant fel pe yn anwybodus o'r amgylchiadau dan ba rai y daethant i'w bywioliaethau, ac o fodolaeth offeiriaid uniawn- gred (orthodox), y rhai a ddifeddianwyd ganddynt mor greulawn. Hefyd, mae gelynion yr Eglwys pan yn ei chyhuddo o hod ag ysbryd er'idgar, ddim yn gwybod neu yn anwybyddu o bwrpas pa mor greulawn a dialgar oedd ymddygiad yr Annibynwyr yn nydd eu neith, na pha fodd oedd eu hannoddefgarwch yn cael ei ddaugos nid yn ,uiiig i'r EIwy. on(i y mae y refinements neill- duol o greulondeb sydd yn cael eu harfer yn awr wedi ei cadw yn ol i bleidwyr y sect yna a sectau ereill, o ba rai y mae rhai o'r cynhyrfwyr dadgy.-sylltol yn ornaments penaf sydd yn fyw yn awr. Pan mae y fath anwybodaeth, anghof- rwydd, neu hleidgarwch yn cael ei ddangos gan arweinwyr y bobl, y mae yr angcnrheidrwydd am gylchdaenu ffeithiau hanesyddiaeth Eglwysig yn dyfod yn fwy a mwy pwysig.* (I'w barhau.) Crugybar. A. S. THOMAS (11 Ancilydd "). Gwel "Report of the Church Defence Institu- tion," 1883.

EISTEDDFOD GENEDLAETHOL 1893.

G E I F R.

DYFFRYN CLETTWR.

LLANDEILO. I'

LLANYMDDYFRI.

| CYFARFOD CYSTADLEUOL YSTRAD.

IN MEMORIAM.

A WELWCH CHWI "FI 1"

MOELFRE.

ANERCHIAD