Hide Articles List

9 articles on this Page

BERTHA PRICHARD YN MARW YN…

Advertising

RHAGORIAETHAU ARIAN PAPYR.

! EDNYFED LEWIS. Y TENORYDD.

IY DDIWEDBAJfc MRS. MARY ANN…

CYFAE.F0B BCSBARTH BWYREIN-IOL…

T TY AR Y TYWOD

News
Cite
Share

T TY AR Y TYWOD Hanes dyn a feddyliai fwy o hono ei hun nag o'i Arglwvdd; "gwr ffol, vr hwn a adeiladodd ei dv ar v tywod." Gan Iolo Felyn (Blaencowin.). (Parhad Penod VI.). Cododd Abel yn uchel yn y lie new- ydd; yn benaf yn herwydd ei hyawd- ledd. Ymddengys nad yw dysgeid- iaeth, gras na moes yn hanfodol i bre- gethu yn nerthol a chymeradwy; oblegid y mae engreifftiau o bregeth- wyr grymus heb y tri. Ni fwriadwn ddweyd yn gyhoedd fod Abel yn ddyn drwg, am y rheswm ei fod yn athrod dweyd y gwir am ddynion yn safle Abel. Feallai mai y peth goreu yw gadael i'r darllenydd farnu drosto ei hun, gan ei gyngori i gadw e- ben yn nghau. Ond fodd bynag, y mae llawer o orchwyliaethau yn ymarfer- adwy heb foes. Y mae crefftwyr da yn ami yn anfoesol; ceir cantwvr, act- wvr, a chelfwyr godyiog yn anfuch- eddol; a cheir pregethwyr ffraeth yn annuwiol. Gellir dweyd y gwir am ddosbarth o bobl heb syrthio i afael cyfraith athrod. Y cyfiawn, y rhin- weddol. yr anrhydeddus ac felly yn y blaen sydd yn rhaid iddynt wrth foes. Cyll y cyfryw eu cymeriad yn y man y ceir hwy heb ras ac heb foes! Y greff,t- neu y gelf uwchaf yw bod yn bur, oblegid cydgyferfydd gras a dai- oni ynddi. Yn ei le newydd daeth Abel i gyffvrddiad a dyn un diwrnod a rodd gyfeiriad newydd i'w fywyd. sef y Parch. J. Jevons Jones, D. D., a'r hwn y cafodd ein harwr ymgom faith a dyddorol. Dangosodd Dr. Jones iddo ragoroldeb addysg yn America, yn nghyd a'r cyfleusterau i fechgyn tlawd enill graddau anrhydeddus. "Y mae y mynediad i fewn i'r coleg- au yno yn is a'r dyfodiad allan yn uwch nag yma gyda chwi" ebe y Dr. "Beth feddvliwch wrth hyny?" go- fynai Abel. "Well, this way," ebe y Dr.; "y mae yno ddrws agored i'r rhai yn gwy- bod ychydig: a deuant allan wedi eu hurddo yn uwch nag yma, neu unrhyw wlad yn Ewrop." "'Rwyf yn deall," ebe Abel, "y go- fynir yn y wlad hon, yn Lloegr ac Ys- gotland. am gryn wybodaeth er cael mynediad i'r colegau uwchaf, a dys- geidiaeth ddiameuol cyn cael graddau: a yw yn wahanol yn America, gyda chwi?" gofynai Abel. "Certainly," ebe y Dr. gyda gwawd, "Nid gwybodaeth ddylai fod yn cym- wyso dyn i ysgol, eithr yr ysgol i wy- bodaeth: ac felly yn America rhoddir ysgol i ddyn er ei wn,eyd i wybod." "Y mae rhywbeth yn hyny," ebe Abel. "Assuredly, ebe y Dr.; "ac yn ein gwlad fawr ni acw, wedi i stywdent fynychu athrofa neu goleg am nifer penodol o dymorau, graddir ef; nid am ei fod yn ddysgedig, ond am y dylai fod, yn ol yr amser y bu wrthi." "Ie," gofynai Abel, "ond tybier nad yw yn dysgedig, wedi y cwbl?" "My dear sir!" ebe y Dr. gyda graddau o ddiffyg amynedd, "byddai nacau ei urddiad yn ddianrhydeddiad ar y sefydliad. Amcan y coleg yw cyfranu gwybodaeth, ac y mae yn enill clod drwy urddo y nifer fwyaf yn bosib." "A urddir rhai heb fod mewn coleg, o gwbl? gofynai Abel. -"It's this way, exactly," ebe y Dr. "Lie y gwelir dyn defnyddiol yn ceisio. gwneyd y peth sydd yn iawn (the right thing, as the Yankee says), ni phetrusir rhoi urddenw neu ddau iddo er mwyn 'prestidj,' gan mai y ffordd i gael pobl i barchu dysgeidiaeth dyn yw cael rhyw brifysgol (y mae ein hvsgolion ni, gan mwyaf, yn brif- ysgolion) i osod arwyddluniau dysg ar ol ac o flaen ei enw. Beth wyr y bobl gyffredin am ddysg per se, oddi- gerth ei roi mewn sypynau arwydd- nodol fel D. D., Ph. D., &c. Yn y ffurf- iau dwysedig hyn yn unig y medr y 'bobl ei gwerthfawrogi. Yma, yn y wlad hon, rheolir pethau yn ormodol gan ryw exclusiveness; gyda ni, yn ol y Declaration of Independence, every- body is created equal and everybody gets an equal chance. I tell you, America is the poor man's paradise. Os y bydd dyn yn rhy dlawd (yn wy- bodaethol) i gael dysgenw, gall ei gael ar y bargain counter am rywbeth neu ddim." PENOD VII. Ni newidia croesi y Werydd y natur ddynol. Gan fod y fordaith dros y Werydd wedi ei desgrifio mor fynych yn ystod y ganrif aeth heibio nes nad yw yn ddichonadwy dweyd dim newydd. a dyddorol, felly brysiwn i gyfarfod a'n harwr yr ochr arall i'r llyn. Pan yn ysgrifenu ymweliadau ag America, dy- lai pawb vmgadw rhag darlunio y croesiad, eithr cyfeirio y darllenydd yn ddioed at a ysgrifenwyd eisoes yn llyfr cronicl ymfudiaeth. Wedi brysio i westy Cymreig yn New York, cael vmolchiad a chysuron gwareiddiad ar dir sych, rhoddwyd Abel ar fwrdd y tren, a chyn y boreu yr oedd wedi cyraedd Welshtown, lie yr oedd i wasanaethu dranoeth, sef y Sabboth. ac o'r hwn le yr oedd i gy- cbwyn ar daith bregethwrol drwy dal- aethau y Gorllewin. Fel rheol, trefnir y teithiau hyn gan ddau neu dri o weinidogion cynefin a daearyddiaeth grefvddol y wlad. Ymgvmera un a gofalu am yr yrfa o'r Werydd hyd Pittsburg: yna estynir ef dros yr afon i ofal un hyddysg rhwng afon Ohio a Chicago: cvmerir ef mewn IIaw oddi yno hyd lanau'r Mississippi; ac os y teimla fel myned i ben eithaf v wlad. hebryngir ef dros Gamfa y Mvnvdd- oedd Creigiog i ofal un cyfrifol ar y llechweddau yn gwynebu machludiad haul. Tebyg ar fyr y bydd yr ynys- oedd Philininaidd yn bellafnod a thro- bost y daith. Foreu Sabboth yr oedd y capel yn orlawn o wrandawyr astud. Y mae y Cymry yn hoff iawJJ. o bregethwr "dyarth." Yr oedd mwy fyth yn nghyfarfod yr hwyr. Yn y boreu, pre- gethai oddiar Math. 18: 18; ac yn yr hwyr am y gareg a dOJWYd o'r myn- ydd. Pregethodd yr un dwy bregeth ar hyd ei holl daith gyda'r gwahan- iaeth o gyfnewid eu trefn. Yn y boreu, ceid ef yn rhwymo a rhyddhau a'r gareg yn ymdreiglo; ac yn yr hwyr y gareg yn ymdreiglo yn gyntaf ac yna y rhwymo a'r rhyddhau. Yn y lie nesaf eto ffynai trefn arall. 0 dalaeth i dalaeth y clywid yr un son o hyd am y gareg yn ymdreiglo, &c., &c. Cof genyf am un ,aeth a'r Publican a'r Pharisead ar hyd y Gorllewin gan ddy- chwelyd yn ol gyda hwy i'r Hen Wlad. Ddydd ar ol dydd, ac o le i le v par- haodd Abel i bregethu hyd nes y de- chreucdd deimlo blinder a diflasdod yr un peth o hyd. O'r diwedd daeth i bentref yn Ohio, lie y daeth i gyffyrdd- iad a chymeriad a'i dyddorodd yn ddir- fawr, sef Shon Ifan Ddafvdd, engraifft o'r Cambro-American, yn yr hwn yr oedd yr oruch-adeiladaeth America-n- aidd wedi ei gosod ar y sylfon Gym- reig. Er yn y wlad er's haner canrif, yr oedd yn Gymro trwyadl o feddwl, end yn lanci o eneiniad. Yn nhy y gweinidog, ar ol y bregeth. ar nos Tau, y cymerodd yr ymgom le rhwng Shon ac Abel. "Yr ydych yn gwybod ein troion yn lied dda," ebe Abel. "Wel, ydym," ebe Shon: "yr ydym yn dylyn eich gyrfa ar wyneb ein papyr Cymraeg. Y mae efe fel cloch am wddw'r fuwch, yn dadgan symud- iadau y pregethwr drwy anialwch y weinidogaeth yn America." "0, ie, y 'Drych,' onide?" ebe Abel. "Yr ydych yn gwybod llawer drwy y 'Drvch,' gyda rhoi pwyslais ychydig yn wawdus ar y 'Drych.' "Nid cymaint am yr Hen Wlad ag y dymunem lawer pryd. Rhydd hanes ambell i ddamwain Gymreig, yn nghyd a dwy res o farwolaethau Gogledd a De, sydd yn dangos i ni eu bod yn para i farw yn Nghymru fel gynt. Credwn fod yno fwy yn marw, serch hyny, nag sydd o hanes yn y 'Drych.' Wedi'r cwbwl, ychydig o oleuni geir ar gyf- lwr yr Hen Wlad yn gymdeithasol a chrefyddol. Ychydig o ddyddordeb sydd yn mywyd Cymru i ni yma. Nid yw newvddiaduron Cymru o fawr cy- morth ini yn addysgiadol a gwleid- yddol. (I'w Barhau). ââââ ââââ

EISTEBBFOT FFAR Y BYD A'R…

YN SWN Y PLANT.