Hide Articles List

9 articles on this Page

BERTHA PRICHARD YN MARW YN…

News
Cite
Share

BERTHA PRICHARD YN MARW YN GYNAR. Gan W. J. Davies, New Castle, Pa. Tery angeu yn gynar wrth ddrws bodolaeth ami un. YmwelyflTl digroes- aw ydyw yn mhob man, ond er hyny ymweled v mae o hyd a'n hardaloedd. Dichon ei fod yn fwy o gyfaill dyn, cyfan, nag y'n dysgwyd i grerlu. Eang yw ei lywodraeth, oblegid gwelir ol ei draed yn mhob cwr o'r cyfanfyd, ac yn mhlith pob peth byw mae marw mor fyw a dim. Ni all y galluoedd meddygol goreu, ni all cariad wedi tori'n fflam, ni all nerthoedd ac egnion cvfeillion, ac ni all taerion a dwysion weddiau rhieni byth ei atal. Na, cryf yw, ac y mae agoriadau y bedd byth yn crogi wrth ei wrQgys. Daeth i New Castle yn ddiweddar a chymerodd yn ei freichiau oerion un o'r blodau prydferthaf yn y fro. Un ieuanc a fu'n cerdded penau'r myn- yddoedd, merch ieuanc a goleuni'r wawr wedi taro ar ei bywyd ac un a aeth i fro'r marwolion lawer yn rhy gynar i'n boddio. Bu hon yn rhodio yn hir ar lan yr afon, bu su y tonau yn toni'n hir ar ei chlyw a gwelodd y glyn pan nad oedd deilen werdd i'w d;irganfod yn unman. Bu Bertha Prichard farw 29ain o Fai, 1915. Ganwyd hi yn Niles, Ohio, yn y flwyddyn 1889. Daeth i New Castle gyda'i rhieni yn y flwyddyn 1896. Merch ydoedd i Mr. a Mrs. Wm. Prichard. Daethant hwy i'r wlad hon o Dowlais, D. C. Yr oedd Wm. Prich- ard yn llysfab i Wm. Jones (Wil Coch), Penywern, Dowlais; ac adna- byd(lid yntau pan yno fel "Bili Coch." Mae llawer o ddylanwad daionus beth- au y blynyddoedd gynt i'w gweled yn mywyd a chymeriad Bili Coch hyd heddyw. Mae olion y cyfarfodydd llenyddol yn aros yn amlwg ar ei fedd- wl clir. Mae Mrs. Prichard yn ferch i Ben- jamin Davies, Ben Abertawe, ond cod- wyd hi gan ei thadcu, Thomas Jones (Twm Poni). Mae hithau fel y rhel- yw o wyr a gwragedd Dowlais, yn feddianol ar lawer o synwyr cyffredin a doethineb. Yr ydym yn son am dan- ynt wrth yr hen enwau, am mai dyma yr unig ffordd yr adnabyddir hwy gan eu llu cyfeillion sydd ar hyd yr Unol Dalaethau. Mehefin laf, yr aethpwyd a'r hyn oedd farwol o Bertha Prichard i or- phwys hyd udganiad yr udgorn y boreu olaf. Daeth tort anferth at eu gilydd i dalu y gymwynas olaf i'r hon oedd mor hoff ganddynt. Yr oedd y blodau roddwyd yn llwythi. Os yw blodau felly, yn siarad am safle person mewn ardal, bydd yn rhaid i ni gredu fod yr ymadawedig ar y pigyn uchelaf yn bosibl. Gwasanaethwyd gan y Parch. G. Richards a'r Parch. Thomas Williams, T. M. Dygwyd y tystiolaeth- au cryfaf ganddynt o blaid cymeriad gwyn a glan y ferch ieuanc. Anhawdd gwybod beth oedd an- hwylder Bertha; ond dyoddefodd am flynyddau a bu dan gyllell y meddyg ragor nag unwaith. Os ydyw tywydd garw y presenol yn help i felysu y dy- fodol i berson, gallwn anturio dywed- yd mai melus, melus fydd ei dyfodol hi, ac os yw drain amser yn goronau yr ochr draw bydd ei choron yn sicr. Wet rieni tirion, codwch eich go- lygon i'r mynyddoedd. Os syrthiodd yr eilun dan frig y ddrycin, os cwymp- odd y rhos gan Iwydrew yn gynar ac os daeth nos angeu i gymylu'r ffurf- afer, ac i ddifa cysuron, byddwch wrol yn y gobaith fod pyrth y boreu tragwyddol wedi agor a bryniau'r dydd yn cael eu sangu gan eich hanwyl ferch. Sisial y bydd ambell un Fod dyn i dyfu'n angel: Ac eraill ddywed nad yw'r nod I hwn i fod mor uchel; Er hyny a trwy'r byd yn lion T diroedd gwynion anwel. Mae ambell fywyd yn y byd Yn wyn i gyd i'r IIygad; Ac nid yw llwch y ddaear hon Yn cyffwrdd bron a'i ddillad, A blodau tlws yn ol ei draed A gaed yn tyfu'n wastad. Mewn einioes fer bydd rhai yn byw Yn hen, a gwiw heb dwrw, Ac eraill er cael einioes faith Ar hyd y daith yn marw: Bu Bertha'n byw bob awr o'i hoes Er loes yr anial garw. Bu bywyd hon er cystudd mawr Yn hardd fel gwawr y boreu; Ac yn ei Ilaw'r oedd Uusern ffydd Boh dydd yn taflu goleu, Ac heddyw mae eu Iwybrau hud Yn wyn ei byd drwy angeu.

Advertising

RHAGORIAETHAU ARIAN PAPYR.

! EDNYFED LEWIS. Y TENORYDD.

IY DDIWEDBAJfc MRS. MARY ANN…

CYFAE.F0B BCSBARTH BWYREIN-IOL…

T TY AR Y TYWOD

EISTEBBFOT FFAR Y BYD A'R…

YN SWN Y PLANT.