Hide Articles List

14 articles on this Page

YR EGLWYS A CHRISTIONOGAETH.

News
Cite
Share

YR EGLWYS A CHRISTIONOGAETH. I GAN JOHN T, JONES, CHICAGO. Mewn gwledydd Cristionogol, yr eg- lwys fel sefydliad crefyddol a ystyrir yn safon moesoldeb, tarddle pob symudiad daionus, a magwrfa egwyddorion rhin- weddt a duwioldeb. I'r ystyriaeth uchod y mae priodoli y ffaith fod cymaint o wy lio ac o farnu ar y fath sefydliad pwysig. Fel y mae dyinion yn ymrydd- hau o afaelion pa,ganiaeth-golleuni gwybodjaetha dy Ian w ad gwrareiddiad yn myned rhagddynt; ca y meddwl fwy c le mewn crefydd: ac mae yn canlyn fod dyn yn esgyn ar racldfa bodolaeth i fanlawr uwch a theilyngach o hono et hun. I hyn hwyraüh y mae priodoli y graduau o ansefydlogrwydd a chynwrf a amlygir yn y byd crefyddol. Gofynir a ydyw yr eglwys Gristioaiogol, fel cyf- undrefn grefyddol, yn gorfforiad priodbl o'r hyn sydd gyson a rhesymol? A yw ei hathrawiaediau yn gyfryw fel ag i gyfarfod a dyn fel bod yn feddianol ar feddwl a rheswm? A ydyw ei dysgeid- iaeth yn cyfateb i angen y byd mewn ystyr gymdeithasol ? A ydyw ei dylan- wad moesol yr hyn a fu, ei heiddigedd d:os y santaidd a'r pur, fel yn y dydd- iau gynt? A yclyw ei phenaethiaid a'i aysgawdwyr wedi anghofio y wers o himan-aberth ac o lninan-ymwadiad ? I'r Cristion cywir y mae y cwestiynau hyn yn meddu ar bwysigrwydd. Y mae dan eithafion ag y mae yr eg- t i- lwys Gristionogol heddyw yn amIwg ogwyddo tuag atynt. Yn y cwestiynau cyntaf o'r gyfres a ofynwyd, gwelir fod gwyddoreg yn ymwthio ar y blaen; dyn fel Arglwydd y greadigaeth yn ymestyn am ei hawliau. Y nine y pynciau mwy- af dyddorol, y dargainfydcliadau mwyaf bendithfawr, wrth eu cario i eithafion yn lleihau yn eu dyddordeb a'u gwerth. 'J'ybiwn fod tuedd at yr eithafol yn y dosbarth o'n dysgawdwyr crefyddol a g:imerant y safbwynt ddynol i'r pwnc-- ra ehaniatant y ffaith fod gwybodaeth i;ydid uwch law deal! dyn. Nid yw yn beth i'w ryfeddu ato fod gwydldonwyr ein dyddiau ni yn tueddu at yr eithafol wrth gymwyso eu darganfyddiadau at cdyn yn ei berthynasau crefyddol ac ysbrydol, o herwydd y mae hyn yn ei th- af naturiol wrth ystyried fod yr eglwys Mn ganrifoedd wedi bod yn edrych ar yr ochr ysbrydoi i'r cwestiwn, gan an- w*rbyddiu hawliau moesol dyn mewn thai achosion i raddau cywilyddius. Tra yn credu fod yr ysbrydol mewn dyn mor bwysig fel ag i hawlio y gofal mwyaf a'r meithriniad perffeithiaf, cred- wn fod dosbart h neilld-uol o'n diysgawd- wyr crefvddrol yn tuooidJu i gario pethau i eithafion yn y cyfeiriad a grybwyll- wyd, ac fel y cyfryw yn cario dylanwad niweidiol i lwyddiant yr eglwys. Cwyn- ir mai ychydig o %nydd mewn ystyr grefyddol sydd yn y gwledydd Cristion- ogol. Deuir i'r oasgliad hwn trwy gyd- maru ystadegau eglwysig gwahanol gyf- nodau. Y mae yn ca.n]yn, gan hyny, fod; dosbarth neiilduol o didynion yn mesur llwyddiant Oristionogaeth wrth lwyddiant yr eglwys. Fodd byhag, ceir rrawnon nad yw Cristionogaeth yn yr egwyddor o honi yn gwbl ddibynol ar yi eglwys. Tra nad yw fel ag y mae yn gyfundrefn grefyddol ond cydmarol fechan o'i chydmaru a chyfundrefnau crefyddol eraill, yr ydym er boddhad yn cael ar ddeall fod ei dylanwad yn cyflyrn ledaenu dros y byd, nid yn yr ystyr o wneyd aelodau eglwysig, ond yn hytrach effeithio er cynyrehu brawdgar- wch cyffredinol rhwaig dynolryw. Pell ydym o amcanu ysbeilio yr eg- lwys o'i hawliau gyda golwg ar ledaen- iad egwyddorion Cristionogaeth, ond yr ydym yn rhwym o gydnabod cyfryngau hob fod a pherthynas eglwysig fel y cyfryw, megys masnach a chelfyddyd, fuont foddion i gario dylanwad; bywyd a dysgeidiaeth yr Hwn ddwy fil o flyn- yddoedd yn ol ddyoddefodd y Groes. Yr ydym yn feunyddiol yn cael prawfion ft d celfyddyd wedi dod yn allu pwysig mewn cysylltiadau masnachoI fel cyf- j wng i drosglwyddo yr egwyddorion hyny sydd yn codi ac urddascxli dynion. Drwyddi dygir gwahanol genedloedd y lyd megys wyneb yn wyneb: ehed gwersi gwareiddiad ar adenydd "dwyfol wynt" (y trydan), daw ysbryd huai'an- al erth yn fwy o reality ar gyfrif y ffaith fed dyn yn dod i wybodiaeth fwy clir o'i berthynas gymdeithasol a'i rwym, edigaethau i'w gyd-ddynion. Nid oes ond yr anwybodus a hawlia berffeith- i wydid yr eglwys; end ystyrir hi y prif ailu crefyddol, a rhaid gan hyny iddi vmysgwyd er cyflawni ei rhwymedig- aeth-nid trwy anwybyddu galluoedd pwysig o'r tu allm iddi; ond trwy fan- teisio arnynt er cyraedd ei hamcan, sef dysgu i'r byd wersi y "Prcseb, yr Ardd, a'r Groes."

[No title]

------------------------QIRGELWCH…

WALES, GALLIA CO., OHIO.|

EISTEDDFOD DALAETHOL INDIANA.

CFFARFOD CHWAItTEROL ANNIBYNOL…

CHWAKELI BEOWNVILLE, MAINE.

[No title]

[No title]

EBION 0 €ALItU»i^-|

SOUTH WILRESBARBB) pA' „

[No title]

[No title]

Y PARCH, EINION C. EVANS,…