Hide Articles List

6 articles on this Page

Advertising

■ %ANWYN YN DYFOD.

L^THVH o MANILA.

LLOFFION AR 1AES DADBLYGIAJ).

News
Cite
Share

LLOFFION AR 1AES DADBLYGIAJ). GAN MARGARET E. ROBERTS. Credaf ein bod wedi catel un llithriad; o gwmpas papa Sol, er pan ysgrifenais ddiwedidaf i'r "Drych." Gwaiaeth yr ys- grif honiO gryn gynwrf yn awyrgylch â¢^awel ein newyddiadur. Nidi yw yn edifar gemyf am yr hyn a ysgrifeiiais, o herwydd gwahanol resymau. Yn gyin- tat, bu yn fodldioill i diynu allan gryn ym- d l ech droe, 00 yn erbyn y ddameameath didiadblygiadlol. Yn ail, rhoddodd gyf- leiusdra i'r dosbarth sydd wedi gwneyd efrydiaeth fanwl a theilwng o'r gwydd- onau materol, ac ermigol, weled fed eu gwrthwynebwyr yn hynod! ddyeithr i'r ffeithiau a roddir gan y gwyddioinau uch- od dros y pwnc mewn dadi. Mae yr oes hen yn un lied beryglus i ddierbyn nwydidau ail law, felly, frodyr, bydidweh cralus. Drwg oodd genyf i fy ysgrif roddli cyf- ".eusdra i un brawd: daflu llaid ataf fel dynes, a thrwof fiat fy rhyw. Mae y veithred yn profi ar umwaith, i'r deall- (ts, faes pori y gwr; ond erbyn heddyw mae efe wedi ei symiud i borfa ragor ach, ac i gwmpeini rhagorach yr angyl- i^n; ac y maent hwy oil yn perthytn i'r rhyw fenywaidd, canys pwy welodd angel erioed ar agwedd gwryw? Felly mae y brawd yn sicr o fod wedi newid ei farn aim y rhyw. Mae yn wir y gelwir diadblygiad yn duamjcaniaeth, oaud y mae yn awyddus 1 brofi ei hun fel gwirionedd sefydlog Lob dydd o'i bywyd. Parhaodid yr afal i t'tdisgyn ar hyd oesau aneirif, ond ni ddeaillodld neb ei ifatith nes i Syr Isaac Newton ddlyfod; yna buian y dealloddi yr th athroaiydd ei fod wedi dyfod o hyd i allwed.d un o balasau ardSderchocaf y lluwdod. Eto, nid ooddi yr agoriad yn ein harwain < yn. mhellach nag egluro fod perthynas rhwng pob gronym o fater trwy y bydysawd, a bddi bywyd nou farwolaeth yn dibynu ar fod pob glonyn yn cadw ei le priodol; tra mae csdblygiad yn ein harwain i fewn mtogys i'r santeiddiolaf, lie yr ydym yn cj^far- fod ag egnion bywyd, y rhai a orchfyg- a.nt ddeddlf diisgyrohiaait, ac a gipiant faiter o'i safon gyntefig. i'w oaodi gyda phiendefigion y bobl. Nidi oes un gwyddonydd nac athronydd yn proffesu gwybod beth yw mater na beth yw bywyd. Mate y pa beth mor bell o'u cyrafedd hwy ag; yw deaJl beth; yw Duw ei hun. Perthy,nas y naill beth a'r Hall yn unig yw maes llafur dynoliaeth âar hyrno bryd, beth bynag. Nid oes ivb yn gwybod beth all fod yn mynwes y dVfodbl ar ein cyfer. Mae yn ffaith fod pob dyn wedi diyfod o'r plentyn, a in bod pob plentyn yn myned trwy gyfnod Srllrta, Clausaidd'. Mae y plentyni yn credu mor ddiffuant yn Santa ag yw yn cifialm, ac ya derbyn ei rioididtion gyda'r cariad a'r diolohgarweh penaif iddo. am, y rheswm fod g-allu y plentvn i gredu ac ymddiried yn ymddiadblygu yn gynt P-ai dldeall a'i reswlID. Mae, gwahanol genedloedd y bydil1elfly'd: wedi dviod trwy yr un fath gyfnod ple:ntyn- â¢.iidd, a llawer o honynt fel rhai unigol- :on wedi aros ynddo trwy eu hoes Mae yn ffaith hanesydidol fod dyn wedi byw eyfnodau lawer ar y dych- Tiiygo], a'r ehwedlonol, heb feddwl dim am chwilio i fewai i iiatur pethau, na meddwl dim am y berthynas fodola rlnvug un peth a'r llall, am yr un rhes- wflt a'r plentyn, set nad yw ei alluoedd i gytiiharu a dieall perthynas achos ae effaith wedi addfedu. Pan yn canlyn ol tiaied y ddynoliaeth yn llaid amser, synwn wrth weled- trefn y Creawidwi- yn ei harwain mor hamddenol o ris i ris at y perffeithrwydd ag a a-rdldangos wyd yn "nghyflawndielr yr amBer," pan yr oedd yn ainmhosibl i ryw ychydig dierbyn a gwerthfawrogi gwersi yr lesu o Nazareth. Daeth dyn i ddteall yn fuan fed nerthoedidi y tu allan iddo ef nad oedd yn alluog i'w rheoleiddlio; a bod Thai o honynt yn ffaifriol idido, a'r lleill yn wrthwyinehol. Galwodd y cyn- taf 3 >1 dduwiau, a'r lleill yn didiafliaid, sef (gwrthwynebwyr). Codai demlau costfawr i'r duwiau; aberthai y goreuon o'i anifeiliaid; ac yn ami rhoididiai yr anwyliaf o'i deulu, megvs Jephtha ei fercr. ac Abraham ei unig fab, yn ab- erth heddi, ac yn offrwm dioloh ar eu liallorau. Tynoddi symudiadau y gyfundraeth houlog sylw dyn. Teimlai fod gwres yr haul yn ddymunol, a gwnaeth ef yn brif dduw; a chaifodd y lleuad yr anrhydedd 0 fod yn gydymaith idido, ac felly yn diduwies. Gwnaeth bob un, o'r ser sym- udol (planedau) yn dduwiau israddol i ofalu am ranbarthau gwahanol. Dysg- odd, lawer o wersi buddiol iddo wrth gylchdroadau y rhai hyn. Gwnaeth byr- I had y dyddian, ac ailwydd y gauaf iddo grodu fod gwrthwynebwr i'r da yn mewn bod. Gyda throad y dydd, cadwai wyl- t Y, iau, ac aberthai ddynion ac anifeiliaid, a by ddai ei rialtwich yn prurhau ami ddyddiaii, am fod ei dduw wedi gorch- f.' < wnbwy»ebwr. (Satan) xinwaitti yn ychwaneg. Ac ni winaeth y Cristion- ogion ond dan,gios eu ddethineb trwy newidiad y testyn, er eoffhau am ddy- fodu.ad Haiul Cyfiawndfer i oleuo. y byd moesol. Tynodd y pagan lawer o wersi oddiwrth symudiad misol y lleuad. Rhanodd ei flwyddyn i didoodidieg mis, yn unol a'i hairddaingasion hi, a rhanodd ei fis yn bedair rhami o saith diwrnod, aiin, ei bod hi yn newid ei gwyneb yn y cyfnadl hwnw. Gwnaeth hefyd un o'r ?F.!ith dydd yn Sabboth, dydd gwyl, er bodldioei ddluwiau. Mae hyn oil yn profi fod dyn erbyn hyn wedi dyfod i sylwi ar bethau o'i gwmpas, a bodi y cyfryw yn dylainwadu yn ddlaioinus arno. Nid oeis dim fel gwersi natur i ddwyn dyn at ei hawdwr. Mae perthynas agos iawn rhwng yrrullallliOl (objective) a'r mewnol (subjective). M'ale dyn a'r gre- adigaeth yn berthynasaui agios iawn, a'r naill yn adlewyrchu ei hawidwr ar y liall. Dyma lie ceir "reciprocity" gwir- ionedd ol. Gwelir hefyd fod natur foesol y dyn wedi cychwyn. Mae wedi cael o hyd i'r syniad o dlda a drwg, ao hefyd y syniad o udibyniad, ac felly o ddyled ami ffafr- au dderbyniodd. Mae y seroh hefyd wadi caiel gwrthryehau teilwng i gydio gafiael ynddynt o'r tu allan iddi ei hun. Mae yr ewyllys bellach i gael ei dwyn dtein reoleiddiad y. serch a'r gydwybod; a'r gwaithcia o greu (neu ddadblygu) y dyn yn myned ar ei gynydidi. Daeth yn fuan bellach i ddeall fod ganddo ormoii o dduwiau, gan fod ei ddeall a'i reswm yn ei arwaiin ar hyd linell achos ac eff- uith. Daeth i'r penderfyniad mai un f roawdwr a chynaliwr oedid mewn bod. felly blinodd Abram ar ei wlad a'i gen- edl, a rhioddodd wrandawiad i'r cymell- iad i fyned i gychwyn cenedl newyd'd i wlad gymharol wag, fel y gallai adtdoll y gwir Dduw, a. dysgu ei deulu a.'i ol- afiaid i wneyd Yr, un peth. Dafeth y Furitaniaid i'r America er cael rhydtdid, a chawsant ef i riadldku- 'tardy nag a fwynhawydf gan urarhyw genedl o'u blaen, am mai dyna oedd eu prif syniad. Liwyddodd Abram yr un fiath, rum yr m rheswm. ArweilliOMi y genedl Iudd- ewig y byd at draped) un Duw, heb help o un cyfeiriad, ond eu hymdrech a'u penderfyniad dMMio hwyeu, hunain. Daliasant afael yn y syniad, er fod mwy airif y genedl yn parhau i addloli gau dduwiau trwy yr oesau. Mor bell ag y mae haniesiaeth yn proíi. hwn yw yr umig syniad gwreiddtiol nsw- ydds roddtodd y genedil i'r byd. Yr oedd y temlau, yr aberthau, yr offeiriaid, a'r oracliau yn brif bethau mewn aiddoliad gan y cenedloedd1 cylchynol, yn enwedig y Babiloniajd a'r Aiphtiaid. Yr oedd yr enwaeidiad, hefyd!, mewn arieriad gan wahanol gen.edloedd! y byd cyn Ab- ram, ond iddo ef wlrleyd, defnydd! new- J did o hen arferiiad. Y Ili mynwas y gen edl j'eddodd y syniad1 o un Duw i'r byd y meithrinwyd y syniad o Dduw car- iad. AwgrymwydJ gfemdtlynt hefyd y bu- rsai y calriad hwnw yn llifo trwy red- wely y natur ddynol i'w phuro a'i chodi i diriogaeth uwch, gaa dd!angos posibl y dyfodol, set "Byddwch berffaith megys mae eich Tad, yr hwn sydd yn y net- oedd yn berffaith." Byidi wedli myned yn fethian" ar lawer o uinigolion a., chen- edloedd iCiyn cyiat-dd y nod yna aim ns, fymmt.

^Hgeir Nerthyn OI y Dydd>

Y PARCH, EINION C. EVANS,…